10. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo Test 1

Bir ekosistemde belirli bir alanda zamanla tür kompozisyonunda meydana gelen sıralı değişimlere süksesyon (sıralı değişim) denir. Süksesyon ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Bir volkanik patlama sonrası oluşan yeni bir adada başlayan süksesyon, ikincil süksesyon olarak adlandırılır.

B) Süksesyonun en sonunda oluşan kararlı ve dengeli komüniteye klimaks komünite denir.

C) İkincil süksesyon, bir orman yangını sonrası yanan alanda gözlenmez.

D) Süksesyon sürecinde tür çeşitliliği sürekli olarak azalır.

E) Süksesyon, her zaman sadece cansız faktörlerin etkisiyle gerçekleşir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Ekosistemlerdeki değişimleri anlamak, doğayı ve canlıların birbirleriyle olan ilişkilerini kavramak için çok önemlidir. Süksesyon, bir ekosistemdeki tür kompozisyonunun zamanla nasıl değiştiğini anlatan temel bir ekolojik süreçtir. Şimdi, süksesyon ile ilgili verilen ifadeleri adım adım inceleyelim ve doğru olanı bulalım:

• A) Bir volkanik patlama sonrası oluşan yeni bir adada başlayan süksesyon, ikincil süksesyon olarak adlandırılır.

  Bu ifade yanlıştır. Volkanik patlama sonrası oluşan yeni bir ada gibi, daha önce hiç yaşamın olmadığı veya tüm yaşamın tamamen yok olduğu, çıplak kayaç gibi bir alanda başlayan süksesyon, birincil süksesyon olarak adlandırılır. İkincil süksesyon ise, daha önce bir yaşamın olduğu ancak yangın, sel, insan müdahalesi gibi olaylarla bozulmuş, toprağın ve tohum bankasının korunduğu alanlarda başlar.

• B) Süksesyonun en sonunda oluşan kararlı ve dengeli komüniteye klimaks komünite denir.

  Bu ifade doğrudur. Süksesyon süreci boyunca, farklı türler birbiri ardına yerleşir ve ortamı değiştirir. Bu değişimlerin sonunda, belirli bir iklim ve coğrafi bölge için en uygun, nispeten kararlı, dengeli ve kendini sürdürebilen bir komünite oluşur. Bu komüniteye klimaks komünite denir. Klimaks komünite, o bölgenin potansiyel doğal bitki örtüsünü temsil eder.

• C) İkincil süksesyon, bir orman yangını sonrası yanan alanda gözlenmez.

  Bu ifade yanlıştır. Tam aksine, bir orman yangını sonrası yanan alan, ikincil süksesyonun en tipik örneklerinden biridir. Yangın, ağaçları ve üst bitki örtüsünü yok etse de, genellikle toprağı, tohumları ve bazı mikroorganizmaları sağlam bırakır. Bu sayede, yangın sonrası alanda hızla yeni bitkiler filizlenmeye başlar ve ikincil süksesyon süreci başlar.

• D) Süksesyon sürecinde tür çeşitliliği sürekli olarak azalır.

  Bu ifade yanlıştır. Süksesyonun ilk evrelerinde (öncü türler dönemi) tür çeşitliliği genellikle düşüktür. Ancak süreç ilerledikçe, farklı türler ortama yerleşir ve tür çeşitliliği genellikle artar. Klimaks evreye yaklaşıldığında, rekabetin artmasıyla bazı türler elenebilir ve çeşitlilik bir miktar dengelenebilir veya hafifçe azalabilir, ancak genel eğilim sürekli bir azalma yönünde değildir; genellikle artış ve ardından dengeye ulaşma şeklindedir.

• E) Süksesyon, her zaman sadece cansız faktörlerin etkisiyle gerçekleşir.

  Bu ifade yanlıştır. Süksesyon, hem cansız (abiyotik) faktörlerin (iklim, toprak yapısı, topografya) hem de canlı (biyotik) faktörlerin (türler arası rekabet, kolaylaştırma, engelleme, otlanma, yırtıcılık) karmaşık etkileşimi sonucunda gerçekleşir. Canlı organizmaların kendileri de zamanla ortamı değiştirerek (örneğin, toprağı zenginleştirerek veya gölge oluşturarak) süksesyonun ilerlemesine katkıda bulunurlar.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, süksesyon ile ilgili doğru ifade B seçeneğinde verilmiştir.

Cevap B seçeneğidir.