Karbondioksit ($CO_2$), hücre metabolizması sonucu oluşan bir atık gazdır ve vücuttan uzaklaştırılması hayati önem taşır. Kan, $CO_2$'yi dokulardan akciğerlere taşır. Bu taşıma üç ana yolla gerçekleşir:
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu ifade yanlıştır. Karbondioksitin sadece küçük bir kısmı (yaklaşık $%5-10$'u) kan plazmasında çözünmüş halde taşınır. Büyük bir kısmı (yaklaşık $%70$'i) bikarbonat iyonları şeklinde taşınır.
Bu ifade doğrudur. Dokularda oluşan $CO_2$, alyuvarlara girer. Alyuvarların içinde, $CO_2$ su ($H_2O$) ile birleşerek karbonik anhidraz enzimi sayesinde hızla karbonik asit ($H_2CO_3$) oluşturur. Karbonik asit ise hemen hidrojen iyonlarına ($H^+$) ve bikarbonat iyonlarına ($HCO_3^-$) ayrışır. Bu bikarbonat iyonları daha sonra plazmaya geçerek taşınır. Bu mekanizma, $CO_2$ taşımanın en önemli yoludur.
Bu ifade yanlıştır. Hemoglobinin oksijene ($O_2$) olan ilgisi, karbondioksite ($CO_2$) olan ilgisinden çok daha fazladır. Hemoglobin, $CO_2$'yi bağlayarak karbaminohemoglobin oluşturur ancak bu, oksijen bağlama gücüyle kıyaslandığında daha zayıf bir etkileşimdir.
Bu ifade yanlıştır. Karbondioksit, kanda karbonik asit ($H_2CO_3$) oluşturarak ve bu asidin ayrışmasıyla $H^+$ iyonlarını artırarak kanın $pH$ değerini düşürme (asitliği artırma) eğilimindedir. Hemoglobin, $H^+$ iyonlarını bağlayarak $pH$ değişimlerini tamponlamaya yardımcı olsa da, genel olarak kanda $CO_2$ birikimi $pH$'ı düşürür.
Bu ifade yanlıştır. Akciğer kılcallarında süreç tersine döner. Plazmadaki bikarbonat iyonları ($HCO_3^-$) alyuvarlara geri girer ve alyuvarlardaki $H^+$ iyonlarıyla birleşerek tekrar karbonik asit ($H_2CO_3$) oluşturur. Karbonik anhidraz enzimi yardımıyla karbonik asit, $CO_2$ ve $H_2O$'ya ayrışır. Oluşan $CO_2$ daha sonra akciğerlerden dışarı atılır. Bikarbonat iyonları doğrudan hemoglobin ile birleşmez.
Yukarıdaki açıklamalara göre, doğru ifade B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.