11. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 3. senaryo Test 3

İnsan kalbi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kalbin sağ kulakçığına vücuttan gelen kirli kan, sol kulakçığına ise akciğerlerden gelen temiz kan dökülür.

B) Kalbin kasılma evresine sistol, gevşeme evresine ise diyastol denir.

C) Kalp kası, iskelet kaslarından farklı olarak otonom sinir sistemi kontrolünde, ritmik ve sürekli çalışır.

D) Kalbin sol tarafında oksijence zengin kan, sağ tarafında ise karbondioksitçe zengin kan bulunur.

E) Kalp, dıştan içe doğru perikart, miyokart ve endokart olmak üzere üç tabakadan oluşur.

Merhaba sevgili öğrenciler,

İnsan kalbi, vücudumuzun en önemli organlarından biridir ve dolaşım sistemimizin merkezidir. Bu soruda, kalp ile ilgili verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Kalbin sağ kulakçığına vücuttan gelen kirli kan, sol kulakçığına ise akciğerlerden gelen temiz kan dökülür.

  Bu ifade doğrudur. Vücuttan oksijeni kullanılmış, karbondioksitçe zengin (kirli) kan, üst ve alt ana toplardamarlar aracılığıyla kalbin sağ kulakçığına gelir. Akciğerlerde oksijenlenmiş, karbondioksitten arındırılmış (temiz) kan ise akciğer toplardamarları aracılığıyla kalbin sol kulakçığına dökülür. Bu, kalbin iki ayrı pompa gibi çalıştığını gösterir.

• B) Kalbin kasılma evresine sistol, gevşeme evresine ise diyastol denir.

  Bu ifade de doğrudur. Kalbin kanı pompalamak için kasılmasına sistol denir. Bu sırada kan odacıklardan atardamarlara doğru itilir. Kalbin kanla dolmak için gevşemesine ise diyastol denir. Bu iki evre, kalp döngüsünü oluşturur ve ritmik olarak tekrarlanır.

• C) Kalp kası, iskelet kaslarından farklı olarak otonom sinir sistemi kontrolünde, ritmik ve sürekli çalışır.

  Bu ifade yanlıştır. Kalp kası (miyokart), iskelet kaslarından farklı olarak istemsiz, ritmik ve sürekli çalışır, bu kısmı doğrudur. Ancak, kalp kasının çalışması otonom sinir sistemi tarafından kontrol edilmez, sadece düzenlenir (hızlandırılır veya yavaşlatılır). Kalbin kendi içinde, sinoatrial düğüm (SA düğüm) adı verilen özel bir bölgede kendi ritmini üreten hücreler bulunur. Bu hücreler, kalbin kasılma ritmini kendiliğinden başlatır. Otonom sinir sistemi (sempatik ve parasempatik sinirler), bu iç ritmi vücudun ihtiyaçlarına göre (örneğin egzersiz yaparken hızlandırmak, dinlenirken yavaşlatmak gibi) ayarlar. İskelet kasları ise doğrudan somatik sinir sistemi (istemli) tarafından kontrol edilir. Dolayısıyla, kalbin ritmini otonom sinir sisteminin 'kontrol ettiği' ifadesi, kalbin kendi iç ritmini göz ardı ettiği için yanlıştır.

• D) Kalbin sol tarafında oksijence zengin kan, sağ tarafında ise karbondioksitçe zengin kan bulunur.

  Bu ifade doğrudur. Kalbin sol tarafı (sol kulakçık ve sol karıncık), akciğerlerden gelen oksijence zengin kanı alır ve tüm vücuda pompalar. Kalbin sağ tarafı (sağ kulakçık ve sağ karıncık) ise vücuttan gelen karbondioksitçe zengin (kirli) kanı alır ve akciğerlere pompalar. Bu iki tarafın kanları birbirine karışmaz.

• E) Kalp, dıştan içe doğru perikart, miyokart ve endokart olmak üzere üç tabakadan oluşur.

  Bu ifade de doğrudur. Kalp, dıştan içe doğru sırasıyla şu tabakalardan oluşur:

  • Perikart: Kalbi saran, koruyucu dış zardır.
  • Miyokart: Kalbin kasılmasını sağlayan, orta ve en kalın kas tabakasıdır.
  • Endokart: Kalbin iç yüzeyini ve kapakçıklarını örten ince, pürüzsüz iç tabakadır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, C seçeneğindeki ifade yanlıştır çünkü kalp kendi ritmini kendisi oluşturur; otonom sinir sistemi bu ritmi sadece düzenler, kontrol etmez.

Cevap C seçeneğidir.