12. sınıf biyoloji 2. dönem 1. yazılı 4. senaryo meb Test 2

Hücresel solunum, canlı hücrelerde organik besin maddelerinin parçalanarak enerji (ATP) üretilmesi olayıdır. Oksijenli solunumda, glikozun parçalanması sırasında açığa çıkan hidrojen atomları ve elektronlar, bir dizi reaksiyonla ETS'ye aktarılır.
Aşağıdakilerden hangisi oksijenli solunumun genel özelliklerinden değildir?

A) Ökaryotlarda mitokondri ve sitoplazmada gerçekleşir.

B) Organik moleküllerin inorganik moleküllere kadar yıkımı gerçekleşir.

C) Oksidatif fosforilasyon ile ATP üretimi görülür.

D) Son elektron alıcısı olarak oksijen (O2) görev yapar.

E) Sadece glikoz kullanılarak enerji elde edilir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Hücresel solunum, canlıların yaşamlarını sürdürmek için ihtiyaç duydukları enerjiyi ürettikleri hayati bir süreçtir. Oksijenli solunum da bu sürecin en verimli yollarından biridir. Şimdi sorumuzdaki seçenekleri adım adım inceleyelim ve oksijenli solunumun genel özelliklerini hatırlayalım.

• A) Ökaryotlarda mitokondri ve sitoplazmada gerçekleşir.

  Bu ifade doğrudur. Oksijenli solunumun ilk aşaması olan glikoliz, tüm canlılarda sitoplazmada gerçekleşir. Glikoliz sonucunda oluşan pirüvat, ökaryot hücrelerde mitokondriye girer ve Krebs döngüsü ile elektron taşıma sistemi (ETS) mitokondrinin içinde (matriks ve iç zar üzerinde) gerçekleşir. Dolayısıyla, ökaryotlarda hem sitoplazma hem de mitokondri bu süreçte rol oynar.

• B) Organik moleküllerin inorganik moleküllere kadar yıkımı gerçekleşir.

  Bu ifade de doğrudur. Oksijenli solunumun temel amacı, glikoz gibi karmaşık organik molekülleri (örneğin $C_6H_{12}O_6$) karbondioksit ($CO_2$) ve suya ($H_2O$) kadar parçalayarak enerji açığa çıkarmaktır. Karbondioksit ve su, inorganik moleküllerdir. Bu tam yıkım, oksijenli solunumun yüksek enerji verimliliğinin nedenlerinden biridir.

• C) Oksidatif fosforilasyon ile ATP üretimi görülür.

  Bu ifade de doğrudur. Oksijenli solunumda ATP üretimi iki temel yolla gerçekleşir: substrat düzeyinde fosforilasyon (glikoliz ve Krebs döngüsünde az miktarda) ve oksidatif fosforilasyon (elektron taşıma sisteminde büyük miktarda). Oksidatif fosforilasyon, elektronların ETS boyunca taşınması sırasında açığa çıkan enerjiyle proton gradyanı oluşturulması ve bu gradyanın ATP sentaz enzimi tarafından ATP üretimi için kullanılmasıdır. Oksijenli solunumda üretilen ATP'nin büyük çoğunluğu bu yolla sentezlenir.

• D) Son elektron alıcısı olarak oksijen ($O_2$) görev yapar.

  Bu ifade de doğrudur ve oksijenli solunumun en belirleyici özelliğidir. Elektron taşıma sisteminin sonunda, elektronlar ve protonlar (hidrojen iyonları) oksijen ile birleşerek suyu ($H_2O$) oluşturur. Oksijenin bu görevi, elektron akışının devamlılığını sağlar ve sürecin "oksijenli" olarak adlandırılmasının nedenidir.

• E) Sadece glikoz kullanılarak enerji elde edilir.

  Bu ifade yanlıştır. Hücreler enerji elde etmek için öncelikli olarak glikozu kullanır, ancak glikozun yanı sıra yağ asitleri, gliserol ve amino asitler gibi diğer organik molekülleri de solunum reaksiyonlarına dahil ederek enerji üretebilirler. Örneğin, yağ asitleri beta-oksidasyon ile asetil-CoA'ya dönüştürülerek Krebs döngüsüne katılabilir. Amino asitler ise deaminasyon sonrası pirüvat, asetil-CoA veya Krebs döngüsü ara ürünlerine dönüştürülerek enerji üretiminde kullanılabilir. Dolayısıyla, "sadece" glikoz kullanıldığı ifadesi doğru değildir.

Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, E seçeneği oksijenli solunumun genel özelliklerinden biri değildir.

Cevap E seçeneğidir.