Gelişmişlik düzeyleri farklı olan K ve L ülkelerindeki çalışan nüfusun sektörlere göre dağılımı aşağıdaki gibidir:
- K Ülkesi: Tarım ($%40$), Sanayi ($%30$), Hizmet ($%30$)
- L Ülkesi: Tarım ($%10$), Sanayi ($%25$), Hizmet ($%65$)
Bu bilgilere göre K ve L ülkeleri hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
A) K ülkesi, L ülkesine göre daha gelişmiştir.
B) L ülkesinde sanayi sektörü K ülkesinden daha az gelişmiştir.
C) K ülkesinde birincil ekonomik faaliyetler daha yoğundur.
D) L ülkesinde tarımsal verim K ülkesinden düşüktür.
E) Her iki ülkenin de gelişmişlik düzeyi aynıdır.
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için ülkelerin ekonomik sektörlere göre nüfus dağılımı ile gelişmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi iyi anlamamız gerekiyor. Hadi adım adım inceleyelim:
- Ekonomik Sektörler ve Gelişmişlik İlişkisi:
- Birincil Ekonomik Faaliyetler (Tarım, Hayvancılık, Madencilik vb.): Doğadan doğrudan ürün elde etmeye dayalıdır. Genellikle az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde çalışan nüfusun büyük bir kısmı bu sektörde yer alır.
- İkincil Ekonomik Faaliyetler (Sanayi, İnşaat): Hammaddeleri işleyerek yeni ürünler üretmeye dayalıdır. Gelişmekte olan ülkelerde bu sektörün payı artış gösterir.
- Üçüncül Ekonomik Faaliyetler (Hizmet, Ticaret, Eğitim, Sağlık, Turizm vb.): Mal üretimi yerine hizmet sunumuna dayalıdır. Gelişmiş ülkelerde çalışan nüfusun en büyük kısmı bu sektörde yer alır.
- K Ülkesinin Durumu:
- Tarım: $40\%$
- Sanayi: $30\%$
- Hizmet: $30\%$
- K ülkesinde çalışan nüfusun en büyük kısmı tarım sektöründedir ($40\%$). Bu durum, K ülkesinin birincil ekonomik faaliyetlere bağımlılığının yüksek olduğunu ve genel olarak L ülkesine göre daha az gelişmiş olduğunu gösterir.
- L Ülkesinin Durumu:
- Tarım: $10\%$
- Sanayi: $25\%$
- Hizmet: $65\%$
- L ülkesinde çalışan nüfusun çok büyük bir kısmı hizmet sektöründedir ($65\%$). Tarım sektöründeki payı ise oldukça düşüktür ($10\%$). Bu durum, L ülkesinin üçüncül ekonomik faaliyetlere ağırlık verdiğini ve genel olarak K ülkesine göre daha gelişmiş olduğunu gösterir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) K ülkesi, L ülkesine göre daha gelişmiştir. K ülkesinin tarım oranı yüksek, hizmet oranı düşüktür. L ülkesinin ise hizmet oranı çok yüksek, tarım oranı düşüktür. Bu durum, L ülkesinin K ülkesinden daha gelişmiş olduğunu gösterir. Dolayısıyla bu yargı yanlıştır.
- B) L ülkesinde sanayi sektörü K ülkesinden daha az gelişmiştir. L ülkesinde sanayi sektörü $25\%$, K ülkesinde ise $30\%$ paya sahiptir. Oran olarak L'nin payı daha düşüktür. Ancak bir ülkenin genel gelişmişlik düzeyi arttıkça, sanayiden hizmet sektörüne doğru bir kayış yaşanabilir. Bu, sanayinin "daha az gelişmiş" olduğu anlamına gelmez, sadece çalışan nüfus içindeki payının azaldığı anlamına gelir. Bu yargıya kesin olarak ulaşılamaz.
- C) K ülkesinde birincil ekonomik faaliyetler daha yoğundur. Birincil ekonomik faaliyetler arasında tarım da yer alır. K ülkesinde tarım sektöründe çalışan nüfus $40\%$ iken, L ülkesinde bu oran $10\%$'dur. Bu da K ülkesinde birincil ekonomik faaliyetlerin L ülkesine göre çok daha yoğun olduğunu açıkça göstermektedir. Bu yargı doğrudur.
- D) L ülkesinde tarımsal verim K ülkesinden düşüktür. Tarım sektöründe çalışan nüfusun az olması, tarımsal verimin düşük olduğu anlamına gelmez. Aksine, gelişmiş ülkelerde (L ülkesi gibi) modern tarım teknikleri ve teknoloji kullanımı sayesinde daha az insanla daha yüksek verim elde edilebilir. Bu yargıya ulaşılamaz.
- E) Her iki ülkenin de gelişmişlik düzeyi aynıdır. K ve L ülkelerinin ekonomik sektörlere göre nüfus dağılımları (özellikle tarım ve hizmet oranları) birbirinden çok farklıdır. Bu da gelişmişlik düzeylerinin aynı olmadığını gösterir. Bu yargı yanlıştır.
Bu analizler sonucunda, K ülkesinde tarım sektörünün (birincil ekonomik faaliyetler) L ülkesine göre çok daha büyük bir paya sahip olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
