9. sınıf tarih 2. dönem 1. yazılı 2. senaryo Test 1

Eski Çağ medeniyetlerinde hukuk, genellikle dini inançlarla iç içe geçmiş bir yapıya sahipti. Tanrıların emirleri veya ilahi adalet anlayışı, kanunların oluşumunda ve uygulanmasında önemli bir rol oynamıştır.
Bu durumun en belirgin örneklerinden biri, Babil Kralı Hammurabi tarafından hazırlanan kanunlardır.
Hammurabi Kanunları'nın aşağıdaki özelliklerinden hangisi, bu kanunların toplumsal düzeni sağlamadaki rolünü en iyi açıklar?

A) Kanunların sadece din adamları tarafından yorumlanabilmesi.

B) Kanunların bir stel üzerine yazılıp halka açık bir yerde sergilenmesi.

C) Kanunların sadece soylu sınıfı koruması.

D) Kanunların çok sayıda ve karmaşık olması.

E) Kanunların sadece belirli suçları kapsaması.

Eski Çağ medeniyetlerinde hukuk, toplumun düzenini sağlamanın temel araçlarından biriydi. Hammurabi Kanunları da bu amaca hizmet eden önemli bir örnektir. Soru, bu kanunların hangi özelliğinin toplumsal düzeni sağlamadaki rolünü en iyi açıkladığını sormaktadır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Kanunların sadece din adamları tarafından yorumlanabilmesi.

  Eğer kanunlar sadece din adamları tarafından yorumlanabilseydi, halkın büyük bir kısmı kendi hak ve sorumluluklarını bilemezdi. Bu durum, hukukun şeffaflığını ortadan kaldırır, keyfi uygulamalara zemin hazırlar ve toplumsal adaleti sağlamak yerine kafa karışıklığına ve düzensizliğe yol açabilirdi. Dolayısıyla bu özellik, toplumsal düzeni sağlamanın en iyi açıklaması değildir.

• B) Kanunların bir stel üzerine yazılıp halka açık bir yerde sergilenmesi.

  Bu özellik, Hammurabi Kanunları'nın toplumsal düzeni sağlamadaki en kritik ve yenilikçi yönlerinden biridir. Kanunların yazılı olması ve herkesin görebileceği, halka açık bir yerde (örneğin bir tapınak veya pazar yeri gibi) sergilenmesi sayesinde:

  • Halk, hangi davranışların yasal, hangilerinin yasa dışı olduğunu açıkça öğrenirdi. Bu, "kanun bilmemek mazeret değildir" ilkesinin bir nevi ilk adımıydı.
  • Hukuk, keyfi uygulamalardan uzaklaşarak şeffaf ve öngörülebilir bir yapı kazanırdı. Yargıçlar bile yazılı kanunlara göre karar vermek zorunda kalırdı.
  • Herkesin hak ve sorumluluklarını bilmesi, anlaşmazlıkların çözümünü kolaylaştırır ve suç işleme oranını düşürürdü. İnsanlar, eylemlerinin sonuçlarını önceden bilirdi.
  • Bu durum, toplumda öngörülebilirlik ve istikrar sağlayarak düzenin korunmasına doğrudan yardımcı olurdu.

  Bu nedenle, bu seçenek sorunun cevabını en iyi şekilde açıklamaktadır.

• C) Kanunların sadece soylu sınıfı koruması.

  Hammurabi Kanunları'nda sınıflar arası farklılıklar ve farklı ceza uygulamaları bulunsa da, kanunlar sadece soyluları korumakla kalmaz, toplumun farklı kesimleri arasındaki (soylu-hür insan-köle gibi) ilişkileri ve hakları da düzenlemeye çalışırdı. Sadece bir sınıfı koruyan bir hukuk sistemi, diğer sınıflar arasında hoşnutsuzluğa ve düzensizliğe yol açabilirdi. Dolayısıyla bu özellik, toplumsal düzeni sağlamanın en iyi açıklaması değildir.

• D) Kanunların çok sayıda ve karmaşık olması.

  Çok sayıda ve karmaşık kanunlar, halkın bunları anlamasını ve uygulamasını zorlaştırabilir. Hukukun amacı düzen sağlamaksa, anlaşılır ve erişilebilir olması karmaşıklıktan daha önemlidir. Karmaşıklık tek başına düzeni sağlamanın en iyi yolu değildir. Dolayısıyla bu özellik, toplumsal düzeni sağlamanın en iyi açıklaması değildir.

• E) Kanunların sadece belirli suçları kapsaması.

  Eğer kanunlar sadece belirli suçları kapsasaydı, diğer birçok alanda hukuki boşluklar oluşur ve bu durum toplumsal düzensizliğe yol açabilirdi. Toplumsal düzen için kapsamlı bir hukuk sistemi daha etkilidir. Hammurabi Kanunları, ticaret, aile, miras, ceza hukuku gibi birçok alanı kapsayan geniş bir düzenlemeydi. Dolayısıyla bu özellik, toplumsal düzeni sağlamanın en iyi açıklaması değildir.

Kanunların yazılıp halka açık bir yerde sergilenmesi, hukukun herkes tarafından bilinmesini, anlaşılmasını ve uygulanmasını sağlayarak toplumsal düzenin temelini oluşturmuştur.

Cevap B seçeneğidir.