Türklerde konargöçer yaşam tarzı, bozkır coğrafyasının getirdiği zorunluluklar ve avantajlarla şekillenmiştir. Bu yaşam biçimi, Türklerin sosyal yapısından ekonomisine, askerî teşkilatlanmasından sanat anlayışına kadar birçok alanda kendine özgü özellikler geliştirmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, Türklerde konargöçer yaşamın ekonomik sonuçlarından biri olarak gösterilebilir?
A) Tarımsal üretimin temel geçim kaynağı haline gelmesi.
B) Yerleşik hayata dayalı şehir devletlerinin yaygınlaşması.
C) Hayvancılığın ve buna bağlı ürünlerin (et, süt, deri) ekonomide ağırlıklı yer tutması.
D) Deniz ticareti ve liman şehirlerinin gelişmesi.
E) Toprak mülkiyetine dayalı feodal sistemin güçlenmesi.
Türklerde konargöçer yaşam tarzı, bozkır coğrafyasının sunduğu imkanlar ve zorunluluklar doğrultusunda şekillenmiştir. Bu yaşam biçimi, Türklerin ekonomik yapısını da derinden etkilemiştir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Tarımsal üretimin temel geçim kaynağı haline gelmesi: Konargöçer yaşam, sürekli yer değiştirme esasına dayanır. Tarım ise toprağa bağlılık ve uzun süreli yerleşiklik gerektirir. Bu nedenle, konargöçer Türklerde tarımsal üretim temel geçim kaynağı olamazdı. Bu seçenek yanlıştır.
- B) Yerleşik hayata dayalı şehir devletlerinin yaygınlaşması: Şehir devletleri, yerleşik hayatın ve gelişmiş bir kentsel yapının sonucudur. Konargöçer yaşam tarzı, bu tür bir yerleşik ve merkezi yapılanmaya uygun değildir. Bu seçenek yanlıştır.
- C) Hayvancılığın ve buna bağlı ürünlerin (et, süt, deri) ekonomide ağırlıklı yer tutması: Bozkır coğrafyası, geniş otlaklarıyla hayvancılık için çok elverişlidir. Konargöçer Türkler, at, koyun, keçi gibi hayvanları besleyerek et, süt, deri, yün gibi temel ihtiyaçlarını karşılamışlardır. Bu ürünler hem beslenme hem giyim hem de ticaret için ekonominin temelini oluşturmuştur. Bu durum, konargöçer yaşamın doğal bir ekonomik sonucudur. Bu seçenek doğrudur.
- D) Deniz ticareti ve liman şehirlerinin gelişmesi: Türklerin yaşadığı bozkır coğrafyası genellikle denizden uzak ve karasal bir yapıya sahiptir. Bu nedenle deniz ticareti ve liman şehirlerinin gelişmesi, konargöçer Türk ekonomisinin bir özelliği olamaz. Bu seçenek yanlıştır.
- E) Toprak mülkiyetine dayalı feodal sistemin güçlenmesi: Feodal sistem, büyük toprak sahipliğine ve toprağa bağlı köylülerin çalışmasına dayanır. Konargöçer yaşamda ise toprak mülkiyeti kavramı yerleşik toplumlardaki gibi gelişmemiştir. Zenginlik ve güç, hayvan sürüleriyle ölçülürdü. Bu seçenek yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, konargöçer yaşam tarzının ekonomik sonuçlarından biri olarak hayvancılığın ve buna bağlı ürünlerin ekonomide ağırlıklı yer tutması gösterilebilir.
Cevap C seçeneğidir.
