$1453$-$1683$ yılları arasındaki siyasi ve askerî mücadeleler, Osmanlı Devleti'nin bir cihan devleti hâline gelmesinde önemli rol oynamıştır. Bu dönemde yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin deniz gücünü artırarak küresel bir aktör olma hedefine hizmet etmiştir?
A) Mohaç Meydan Savaşı ile Orta Avrupa'da üstünlük sağlanması.
B) Preveze Deniz Savaşı ile Akdeniz'de Osmanlı üstünlüğünün pekiştirilmesi.
C) Çaldıran Savaşı ile Doğu Anadolu'da güvenliğin sağlanması.
D) II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanması.
E) Otlukbeli Savaşı ile Akkoyunlu Devleti'nin yenilgiye uğratılması.
Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı Devleti'nin yükseliş döneminde (1453-1683) deniz gücünü artıran ve onu küresel bir aktör haline getiren gelişmeyi bulmamızı istiyor. Her seçeneği dikkatlice inceleyelim:
- A) Mohaç Meydan Savaşı ile Orta Avrupa'da üstünlük sağlanması: Bu savaş, 1526 yılında gerçekleşmiş ve Osmanlı Devleti'nin Macaristan üzerinde kesin bir üstünlük kurmasını sağlamıştır. Ancak bu, bir kara savaşıdır ve doğrudan deniz gücünü artırma veya küresel deniz aktörü olma hedefiyle ilgili değildir. Kara hakimiyetini pekiştirmiştir.
- B) Preveze Deniz Savaşı ile Akdeniz'de Osmanlı üstünlüğünün pekiştirilmesi: Bu savaş, 1538 yılında Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması ile Andrea Doria komutasındaki Haçlı donanması arasında gerçekleşmiştir. Osmanlı donanmasının kazandığı bu büyük zafer, Akdeniz'de Osmanlı egemenliğini uzun yıllar boyunca pekiştirmiş, Osmanlı'yı Akdeniz'in en güçlü deniz devleti haline getirmiştir. Denizlerdeki bu üstünlük, Osmanlı'nın hem ticari hem de askeri olarak küresel bir aktör olma hedefine doğrudan hizmet etmiştir.
- C) Çaldıran Savaşı ile Doğu Anadolu'da güvenliğin sağlanması: 1514 yılında gerçekleşen bu savaş, Osmanlı Devleti ile Safevi Devleti arasında yapılmış bir kara savaşıdır. Doğu Anadolu'da Osmanlı hakimiyetini güçlendirmiş ve Safevi tehdidini azaltmıştır. Ancak deniz gücüyle doğrudan bir ilgisi yoktur.
- D) II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanması: 1683 yılında gerçekleşen bu olay, Osmanlı Devleti için büyük bir yenilgi olmuş ve gerileme döneminin başlangıcı kabul edilmiştir. Bu durum, Osmanlı'nın gücünü artırmak yerine, tam tersine zayıflamasına yol açmıştır. Dolayısıyla küresel aktör olma hedefine hizmet etmemiştir.
- E) Otlukbeli Savaşı ile Akkoyunlu Devleti'nin yenilgiye uğratılması: 1473 yılında gerçekleşen bu savaş, Osmanlı Devleti'nin Doğu Anadolu'daki rakibi Akkoyunlu Devleti'ni yenerek Anadolu birliğini sağlama yolunda önemli bir adım olmuştur. Bu da bir kara savaşıdır ve deniz gücüyle doğrudan ilişkili değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Osmanlı Devleti'nin deniz gücünü artırarak küresel bir aktör olma hedefine hizmet eden gelişme, Preveze Deniz Savaşı ile Akdeniz'deki üstünlüğünü pekiştirmesidir.
Cevap B seçeneğidir.
