Hücre iskeletini oluşturan, hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerinin yapısına katılan yapıların sentezlendiği organel hangisidir?
A) Sentriyol
B) Ribozom
C) Lizozom
D) Golgi cisimciği
Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım.
Öncelikle soruyu dikkatlice okuyalım: "Hücre iskeletini oluşturan, hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerinin yapısına katılan yapıların sentezlendiği organel hangisidir?"
Burada bahsedilen yapılar, yani hücre iskeletinin önemli bir kısmı ve iğ iplikleri, temel olarak mikrotübüllerden oluşur. Mikrotübüller, hücreye şekil veren, organellerin hareketini sağlayan ve hücre bölünmesinde kromozomların ayrılmasında görev alan dinamik protein yapılı filamentlerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
A) Sentriyol: Sentriyoller, hayvan hücrelerinde bulunan ve genellikle iki sentriyolün dik açıyla konumlandığı sentrozom adı verilen yapının bir parçasıdır. Sentrozom, hücredeki mikrotübüllerin düzenlenmesinden ve organize edilmesinden sorumlu ana merkezdir (mikrotübül düzenleyici merkez - MTOC). Hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerinin oluşumunu başlatır ve yönlendirir. Dolayısıyla, mikrotübül yapılarının "sentezlendiği" veya daha doğru bir ifadeyle "organize edildiği ve bir araya getirildiği" yer sentriyollerin de içinde bulunduğu sentrozomdur.
B) Ribozom: Ribozomlar, protein sentezinin yapıldığı organellerdir. Mikrotübülleri oluşturan tubulin proteinleri ribozomlarda sentezlenir, ancak ribozomlar bu proteinleri bir araya getirip mikrotübül yapılarını oluşturmaz veya organize etmez.
C) Lizozom: Lizozomlar, hücre içi sindirimden ve atık maddelerin parçalanmasından sorumlu organellerdir. Hücre iskeleti veya iğ ipliklerinin oluşumuyla doğrudan bir ilgileri yoktur.
D) Golgi cisimciği: Golgi cisimciği, protein ve lipitlerin paketlenmesi, işlenmesi ve hücre dışına salgılanması gibi görevleri olan bir organeldir. Hücre iskeleti veya iğ ipliklerinin sentezi/organizasyonu ile doğrudan ilişkili değildir.
Sorudaki "sentezlendiği" ifadesi, burada yapıların protein sentezi anlamında değil, bu yapıların bir araya getirilip oluşturulduğu, yani organize edildiği anlamında kullanılmıştır. Bu bağlamda, mikrotübüllerin organizasyon merkezi olan sentrozomun bir parçası olan sentriyoller doğru cevaptır.
