5. sınıf fen bilimleri 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 2

Mutfakta kaynayan bir tencerenin kapağını kaldırdığımızda, kapağın iç yüzeyinde su damlacıklarının oluştuğunu görürüz.
Bu olay, maddenin hangi hâl değişimiyle açıklanır?

A) Erime

B) Donma

C) Buharlaşma

D) Yoğuşma

Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyelim ve mutfakta sıkça karşılaştığımız bu olayın bilimsel açıklamasını öğrenelim.

• 1. Tencerenin İçinde Neler Oluyor?

  Mutfakta tenceredeki su kaynadığında, suyun sıcaklığı 100 santigrat dereceye ulaşır. Bu sıcaklıkta su, sıvı halden gaz haline geçmeye başlar. Bu gaz haline "su buharı" veya "buhar" deriz. Bu olaya buharlaşma denir. Yani tencerenin içinden sürekli olarak sıcak su buharı yükselir.

• 2. Buhar Kapağa Çarptığında Ne Olur?

  Yükselen bu sıcak su buharı, tencerenin kapağının iç yüzeyine çarpar. Kapağın iç yüzeyi, tencerenin içindeki kaynar suya göre daha soğuktur. Sıcak buhar, daha soğuk olan kapak yüzeyiyle temas ettiğinde, enerjisinin bir kısmını kaybeder ve soğumaya başlar.

• 3. Hal Değişimi Gerçekleşiyor:

  Enerji kaybeden ve soğuyan su buharı (gaz hali), artık gaz halinde kalamaz. Enerjisi azaldığı için molekülleri birbirine yaklaşır ve tekrar sıvı hale döner. İşte bu, kapağın iç yüzeyinde gördüğümüz su damlacıklarıdır.

• 4. Bu Hal Değişiminin Adı Nedir?

  Bir maddenin gaz halinden sıvı hale geçmesine yoğuşma denir. Bulutların oluşumu, sabahları çimlerin üzerindeki çiğ damlaları veya soğuk bir içecek bardağının dış yüzeyinde oluşan su damlacıkları da yoğuşma olayına örnektir.

• Diğer Seçenekler Neden Değil?
  • A) Erime: Katı bir maddenin sıvı hale geçmesidir (örneğin buzun suya dönüşmesi). Bu olayla ilgisi yoktur.
  • B) Donma: Sıvı bir maddenin katı hale geçmesidir (örneğin suyun buza dönüşmesi). Bu olayla ilgisi yoktur.
  • C) Buharlaşma: Sıvı bir maddenin gaz hale geçmesidir (örneğin tenceredeki suyun buhara dönüşmesi). Bu olay tencerenin içinde gerçekleşir, kapakta damlacık oluşumunu açıklamaz.

Bu nedenle, kapağın iç yüzeyinde su damlacıklarının oluşması, sıcak su buharının soğuk kapak yüzeyinde enerji kaybederek sıvı hale geri dönmesi, yani yoğuşma olayıyla açıklanır.

Cevap D seçeneğidir.