Bir miktar tereyağı, sıcak bir tabağın üzerine konulduğunda bir süre sonra eriyerek sıvı hâle geçmiştir. Bu olayla ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlış olur?
A) Tereyağı, ısı almıştır.
B) Tereyağının taneciklerinin hareketliliği artmıştır.
C) Tereyağı, katı hâlden sıvı hâle geçmiştir.
D) Tereyağı, donma olayı yaşamıştır.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, tereyağının sıcak bir tabağın üzerinde erimesi olayını inceliyoruz. Bir maddenin hâl değiştirmesiyle ilgili temel bilgileri hatırlayarak seçenekleri değerlendirelim.
- Olayı Anlayalım: Tereyağı katı hâldedir. Sıcak tabağın üzerine konulduğunda eriyerek sıvı hâle geçiyor. Bu olaya erime denir. Erime, bir maddenin katı hâlden sıvı hâle geçmesidir.
- A) Tereyağı, ısı almıştır.
- Bir madde erirken, çevresinden ısı enerjisi alır. Tereyağı da sıcak tabağın ısısını alarak erimiştir. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- B) Tereyağının taneciklerinin hareketliliği artmıştır.
- Maddeler ısı aldıklarında, taneciklerinin kinetik enerjisi artar. Bu da taneciklerin daha hızlı ve düzensiz hareket etmesine neden olur. Katı hâldeki tanecikler sadece titreşirken, sıvı hâldeki tanecikler birbirleri üzerinde kayarak hareket edebilir. Dolayısıyla, tereyağı erirken taneciklerinin hareketliliği artmıştır. Bu ifade de doğrudur.
- C) Tereyağı, katı hâlden sıvı hâle geçmiştir.
- Sorunun kendisinde de belirtildiği gibi, tereyağı "eriyerek sıvı hâle geçmiştir". Erime olayı, bir maddenin katı hâlden sıvı hâle geçmesidir. Bu ifade doğrudur.
- D) Tereyağı, donma olayı yaşamıştır.
- Donma, bir maddenin sıvı hâlden katı hâle geçmesi olayıdır ve bu sırada madde ısı kaybeder. Oysa sorudaki olayda tereyağı katı hâlden sıvı hâle geçmekte (erimekte) ve ısı almaktadır. Donma, erimenin tam tersidir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, tereyağının erimesi olayıyla ilgili yanlış olan ifade D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
