🎓 7. sınıf fen bilimleri 2. dönem 2. yazılı 5. senaryo meb Test 1 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf fen bilimleri 2. dönem 2. yazılı sınavında karşınıza çıkabilecek temel konuları sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Sınavda başarılı olmak için atomun yapısı, maddelerin sınıflandırılması, fiziksel ve kimyasal değişimler, ışığın soğurulması, renkler ve aynalar gibi konulara hakim olmanız önemlidir.
📌 Atomun Yapısı ve Maddenin Sınıflandırılması
Her şeyin yapı taşı olan atomlar ve maddelerin nasıl gruplandırıldığı bu bölümde karşımıza çıkıyor. Atomlar, çok küçük parçacıklardan oluşur ve her madde farklı atomlardan veya atom gruplarından meydana gelir.
- Atom: Maddenin en küçük yapı birimidir. Gözle görülemez.
- Atomun Temel Parçacıkları:
- Proton (p+): Atomun çekirdeğinde bulunur, pozitif (+) yüklüdür. Atomun kimliğini belirler.
- Nötron (n0): Atomun çekirdeğinde bulunur, yüksüzdür (0).
- Elektron (e-): Çekirdek etrafındaki katmanlarda çok hızlı hareket eder, negatif (-) yüklüdür.
💡 İpucu: Bir atomun proton sayısı, o atomun atom numarasını ve hangi element olduğunu belirler. Nötr bir atomda proton sayısı elektron sayısına eşittir.
📌 Elementler, Bileşikler ve Karışımlar
Maddeler, atomların bir araya gelme şekillerine göre farklı gruplara ayrılır. Bu gruplar, maddelerin özelliklerini de belirler.
- Element: Aynı tür atomlardan oluşan saf maddelerdir. Kimyasal yöntemlerle daha basit maddelere ayrılamazlar. Sembollerle gösterilirler (Örn: O (Oksijen), Fe (Demir), H (Hidrorojen)).
- Bileşik: Farklı tür atomların belirli oranlarda kimyasal bağlarla birleşmesiyle oluşan saf maddelerdir. Kendi özelliklerini kaybedip yeni özellikler kazanırlar. Formüllerle gösterilirler (Örn: $H_2O$ (Su), $CO_2$ (Karbondioksit), NaCl (Tuz)).
- Karışım: İki veya daha fazla maddenin kimyasal özelliklerini kaybetmeden fiziksel olarak bir araya gelmesiyle oluşan maddelerdir. Belirli bir formülleri yoktur.
- Homojen Karışım (Çözelti): Karışımın her yerinde aynı özelliği gösterir, tek bir madde gibi görünür (Örn: Tuzlu su, hava, alaşımlar).
- Heterojen Karışım: Karışımın her yerinde farklı özellikler gösterir, bileşenleri gözle görülebilir (Örn: Toprak, salata, kumlu su).
⚠️ Dikkat: Elementler ve bileşikler saf maddelerdir, karışımlar ise saf değildir. Bileşikler oluşurken kimyasal değişim, karışımlar oluşurken fiziksel değişim gerçekleşir.
📌 Fiziksel ve Kimyasal Değişimler
Maddelerin uğradığı değişimler iki ana başlıkta incelenir. Bu değişimler sonucunda madde aynı kalabilir ya da tamamen yeni bir maddeye dönüşebilir.
- Fiziksel Değişim: Maddenin sadece dış görünüşü değişir, kimyasal yapısı (iç yapısı) değişmez. Madde hala aynı maddedir. Eski haline geri dönebilir.
- Örnekler: Erime, donma, buharlaşma, yoğuşma (hal değişimleri), yırtılma, kırılma, çözünme, ezilme.
- Kimyasal Değişim: Maddenin iç yapısı değişir ve tamamen yeni maddeler oluşur. Eski haline geri dönmesi zordur veya imkansızdır.
- Örnekler: Yanma, paslanma, çürüme, pişme, solunum, fotosentez, ekşime.
💡 İpucu: Bir olayın kimyasal değişim olduğunu gösteren bazı belirtiler: Isı veya ışık açığa çıkması, gaz çıkışı (kabarcıklar), renk değişimi, koku değişimi, çökelti oluşumu.
📌 Işık ve Renkler
Işık, etrafımızı görmemizi sağlayan bir enerji türüdür. Işığın maddelerle etkileşimi, renkleri ve cisimlerin nasıl göründüğünü belirler.
- Işığın Soğurulması (Emilmesi): Işığın bir madde tarafından tutulması ve enerjiye (genellikle ısıya) dönüşmesidir. Koyu renkli cisimler ışığı daha çok soğurur ve daha çok ısınır.
- Işığın Yansıması: Işığın bir yüzeye çarpıp geri dönmesidir. Cisimleri görmemizi sağlar.
- Işığın Geçirilmesi: Işığın bir madde içinden geçmesidir (Örn: Camdan geçen ışık).
- Cisimlerin Rengi: Cisimler, üzerine düşen ışık renklerinden kendi rengini yansıtır, diğer renkleri soğurur.
- Örnek: Kırmızı bir tişört, beyaz ışık altındayken kırmızı ışığı yansıtır, diğer renkleri soğurur.
- Beyaz cisimler tüm renkleri yansıtır. Siyah cisimler tüm renkleri soğurur.
- Ana Renkler (Işıkta): Kırmızı, Yeşil, Mavi (RGB). Bu renklerin karışımı beyaz ışığı oluşturur.
⚠️ Dikkat: Koyu renkli giysiler yazın daha çok ısınmamıza neden olurken, açık renkli giysiler daha serin kalmamızı sağlar. Bunun nedeni ışığın soğurulmasıdır.
📌 Aynalar
Aynalar, ışığı yansıtarak görüntü oluşturan yüzeylerdir. Üç temel ayna çeşidi vardır ve her birinin görüntü oluşturma özelliği farklıdır.
- Düz Ayna: Yüzeyi düz olan aynalardır.
- Görüntü özellikleri: Sanal (gerçek değil, aynanın arkasındaymış gibi), düz, cisimle aynı boyda, simetrik (sağ-sol ters).
- Kullanım alanları: Ev aynaları, mağazalardaki deneme kabinleri.
- Küresel Aynalar: Yüzeyi küre şeklinde olan aynalardır.
- Çukur Ayna: İç yüzeyi yansıtıcı olan aynalardır (kaşığın iç kısmı gibi).
- Görüntü özellikleri: Cisme göre değişir; gerçek veya sanal, ters veya düz, büyük veya küçük olabilir.
- Kullanım alanları: Dişçi aynaları, makyaj aynaları, el fenerleri, teleskoplar, güneş ocakları.
- Tümsek Ayna: Dış yüzeyi yansıtıcı olan aynalardır (kaşığın dış kısmı gibi).
- Görüntü özellikleri: Her zaman sanal, düz ve cisimden küçüktür. Geniş bir görüş alanı sağlar.
- Kullanım alanları: Araçların yan aynaları, güvenlik aynaları (mağazalarda), kavşak aynaları.
💡 İpucu: Bir aynanın çukur mu tümsek mi olduğunu anlamak için, aynaya yaklaştığınızda görüntünüz büyüyorsa çukur, küçülüyorsa tümsek aynadır.
