Hz. Muhammed (s.a.v.), önemli kararlar alırken ashabıyla fikir alışverişinde bulunur, onların görüşlerini dinler ve değerlendirirdi. Uhud Savaşı öncesi Medine'de mi kalınsın yoksa şehir dışına mı çıkılsın konusunda genç sahabelerin çoğunluğunun şehir dışına çıkma yönündeki görüşünü benimsemesi, istişareye verdiği önemi gösteren çarpıcı örneklerden biridir.
Bu olaydan hareketle istişare ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
A) İstişare, doğru kararlar alma olasılığını artırır.
B) İstişarede, farklı görüşlere saygı duyulması esastır.
C) İstişare, liderin mutlak otoritesini zedeler.
D) İstişare, ortak akılla hareket etmeyi sağlar.
Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevaba ulaşalım. Soru, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) istişareye verdiği önemi ve Uhud Savaşı öncesindeki bir olayı örnek göstererek istişare ile ilgili hangi yargıya ulaşılamayacağını sormaktadır.
- Soru Kökünü Anlayalım: Hz. Muhammed'in (s.a.v.) önemli kararlar alırken ashabıyla fikir alışverişinde bulunması, onların görüşlerini dinlemesi ve değerlendirmesi, istişarenin (danışma) ne kadar önemli olduğunu gösterir. Uhud Savaşı örneği, genç sahabelerin çoğunluğunun şehir dışına çıkma görüşünü benimsemesiyle bu durumu pekiştirir. Bizden istenen, bu olaydan hareketle istişare ile ilgili hangi yargıya ulaşılamayacağını bulmaktır.
- Seçenekleri Tek Tek Değerlendirelim:
- A) İstişare, doğru kararlar alma olasılığını artırır.
- İstişarenin temel amacı, farklı bakış açılarını bir araya getirerek en isabetli kararı bulmaya çalışmaktır. Hz. Muhammed'in (s.a.v.) ashabının görüşlerini dinlemesi ve değerlendirmesi de bu amaca yöneliktir. Dolayısıyla istişare, doğru karar alma ihtimalini artırır. Bu yargıya ulaşılabilir.
- B) İstişarede, farklı görüşlere saygı duyulması esastır.
- Hz. Muhammed'in (s.a.v.) ashabının görüşlerini "dinlemesi ve değerlendirmesi", hatta kendi görüşünden farklı olan genç sahabelerin çoğunluğunun görüşünü benimsemesi, farklı fikirlere ne kadar değer verdiğini ve saygı duyduğunu gösterir. İstişarenin ruhunda farklılıklara saygı vardır. Bu yargıya ulaşılabilir.
- C) İstişare, liderin mutlak otoritesini zedeler.
- Hz. Muhammed'in (s.a.v.) istişare etmesi ve farklı bir görüşü benimsemesi, onun otoritesini zedelemez, aksine güçlendirir. Akıllı bir lider, doğru kararlar alabilmek için çevresindekilerin bilgi ve tecrübelerinden faydalanır. Bu durum, liderin istişareye açık, hoşgörülü ve bilge olduğunu gösterir. İstişare, liderin tek başına karar verme yükünü hafifletir ve alınan kararların daha geniş bir tabanda kabul görmesini sağlar. Dolayısıyla istişare, liderin otoritesini zedelemez, aksine onu daha sağlam ve katılımcı bir temele oturtur. Bu yargıya ulaşılamaz.
- D) İstişare, ortak akılla hareket etmeyi sağlar.
- Hz. Muhammed'in (s.a.v.) ashabıyla fikir alışverişinde bulunması ve özellikle Uhud Savaşı öncesi genç sahabelerin "çoğunluğunun" görüşünü benimsemesi, bireysel akıl yerine topluluğun ortak aklını, yani kolektif bilgeliği kullanma prensibini yansıtır. İstişare, farklı zihinlerin bir araya gelerek en iyi çözümü bulmasını hedefler. Bu yargıya ulaşılabilir.
Yukarıdaki değerlendirmeler sonucunda, istişarenin liderin mutlak otoritesini zedelediği yargısına ulaşılamayacağını açıkça görmekteyiz. Tam tersine, istişare liderin otoritesini akılcı ve katılımcı bir temelde güçlendirir.
Cevap C seçeneğidir.
