Bir bitki hücresi, kendisinden daha az yoğun bir ortama bırakıldığında aşağıdaki durumlardan hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?
A) Hücrenin su alması.
B) Turgor basıncının artması.
C) Hücre zarının hücre duvarına doğru yaklaşması.
D) Hücrenin hacminin artması.
E) Bitki hücresinin patlamaması (hemoliz olmaması).
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruyu çözmek için, bitki hücrelerinin su dengesini ve ozmoz olayını iyi anlamamız gerekiyor. Bir bitki hücresi, kendisinden daha az yoğun bir ortama bırakıldığında neler olacağını adım adım inceleyelim:
- Ortamın Anlamı: "Kendisinden daha az yoğun bir ortam", hücrenin içindeki çözelti yoğunluğundan daha düşük bir çözelti yoğunluğuna sahip bir ortam demektir. Biyolojide buna hipotonik ortam denir.
- Ozmoz Prensibi: Ozmoz, suyun yarı geçirgen bir zardan, su potansiyelinin yüksek olduğu yerden (daha az yoğun ortam) su potansiyelinin düşük olduğu yere (daha yoğun hücre içi) doğru hareket etmesidir.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Hücrenin su alması: Hipotonik ortamda, dışarıdaki su potansiyeli hücre içinden daha yüksek olduğu için, su ozmoz yoluyla hücrenin içine doğru hareket eder. Bu durum gerçekleşir.
- B) Turgor basıncının artması: Hücre su aldıkça, hücre içindeki sıvı miktarı artar ve hücre zarı, hücre duvarına doğru itilmeye başlar. Bu iç basınca turgor basıncı denir. Su alımıyla birlikte bu basınç artar. Bu durum gerçekleşir.
- C) Hücre zarının hücre duvarına doğru yaklaşması: Hücre su aldığında, hücrenin hacmi artar ve hücre zarı, hücre duvarına doğru itilir. Zaten hücre duvarına yapışık olan zar, daha fazla su alımıyla birlikte hücre duvarından uzaklaşma eğilimi gösteremez, aksine ona daha fazla baskı uygular. Eğer hücre su kaybetseydi (hipertonik ortamda), hücre zarı hücre duvarından büzülerek uzaklaşırdı (plazmoliz). Dolayısıyla, hücre zarının hücre duvarına doğru yaklaşması değil, aksine zaten ona yapışıkken daha fazla gerilmesi söz konusudur. Bu durum gerçekleşmez.
- D) Hücrenin hacminin artması: Hücre su aldıkça, içindeki su miktarı artar ve hücre şişer. Bu da hücrenin toplam hacminin artmasına neden olur. Bu durum gerçekleşir.
- E) Bitki hücresinin patlamaması (hemoliz olmaması): Bitki hücreleri, hayvan hücrelerinin aksine, dışlarında sağlam ve esnek olmayan bir hücre duvarına sahiptir. Bu hücre duvarı, hücrenin aşırı su alıp şişmesini engeller ve yüksek turgor basıncına dayanarak hücrenin patlamasını (hemoliz olmasını) önler. Bu durum gerçekleşir (yani patlamama durumu beklenir).
Yukarıdaki açıklamalara göre, hücrenin su aldığı bir durumda hücre zarının hücre duvarına doğru yaklaşması beklenmeyen bir durumdur. Tam tersine, zar hücre duvarına doğru itilir ve gerilir.
Cevap C seçeneğidir.
