Soru:
Canlılar, hücresel yapılarına ve evrimsel ilişkilerine göre üç ana domainde incelenir: Bakteriler (Bacteria), Arkeler (Archaea) ve Ökaryotlar (Eukarya).
Buna göre, aşağıdaki özelliklerden hangisi tüm bu domainlerdeki canlılar için ortak bir özellik değildir?
A) Ribozom bulundurma
B) Hücre zarına sahip olma
C) Genetik madde bulundurma
D) Çekirdek zarı ile çevrili çekirdek bulundurma
E) Sitoplazma bulundurma
Doğru Cevap: D
✍️ Çözüm:Bu soruyu çözmek için Bakteriler, Arkeler ve Ökaryotlar domainlerindeki canlıların temel özelliklerini bilmek gerekir.
Adım 1: Bakteriler ve Arkeler domainlerinin özelliklerini değerlendirelim.
Bakteriler ve Arkeler, prokaryot hücre yapısına sahip canlılardır. Prokaryot hücrelerin başlıca özellikleri şunlardır:
- Belirgin bir çekirdek zarı ile çevrili çekirdekleri yoktur. Genetik madde (DNA) sitoplazmada serbest halde bulunur (nükleoid bölge).
- Zarlı organelleri (mitokondri, kloroplast, endoplazmik retikulum vb.) yoktur.
- Ribozomları vardır (protein sentezi için gereklidir).
- Hücre zarı ve sitoplazmaları bulunur.
- Genetik madde (DNA veya RNA) bulundururlar.
Adım 2: Ökaryotlar domaininin özelliklerini değerlendirelim.
Ökaryotlar, ökaryot hücre yapısına sahip canlılardır. Ökaryot hücrelerin başlıca özellikleri şunlardır:
- Çekirdek zarı ile çevrili belirgin bir çekirdekleri vardır ve genetik madde (DNA) bu çekirdeğin içindedir.
- Zarlı organelleri (mitokondri, kloroplast, endoplazmik retikulum, golgi cisimciği vb.) bulunur.
- Ribozomları vardır.
- Hücre zarı ve sitoplazmaları bulunur.
- Genetik madde (DNA) bulundururlar.
Adım 3: Şıkları değerlendirerek ortak olmayan özelliği bulalım.
- A) Ribozom bulundurma: Tüm canlılar protein sentezi yapmak zorundadır ve protein sentezi ribozomlarda gerçekleşir. Bu nedenle, Bakteriler, Arkeler ve Ökaryotlar domainlerindeki tüm canlılarda ribozom bulunur. Bu, ortak bir özelliktir.
- B) Hücre zarına sahip olma: Tüm canlı hücreler, iç ve dış ortam arasındaki madde alışverişini düzenleyen ve hücrenin bütünlüğünü sağlayan bir hücre zarına sahiptir. Bu, ortak bir özelliktir.
- C) Genetik madde bulundurma: Tüm canlılar kalıtsal bilgilerini taşıyan genetik maddeye (DNA veya bazı virüslerde RNA) sahiptir. Bu, ortak bir özelliktir.
- D) Çekirdek zarı ile çevrili çekirdek bulundurma: Bu özellik sadece ökaryot hücrelerde (Ökaryotlar domaini) bulunur. Bakteri ve Arke domainindeki canlılar prokaryot olduğu için çekirdek zarı ile çevrili çekirdeğe sahip değildir. Genetik maddeleri sitoplazmada dağınık halde bulunur. Dolayısıyla bu, ortak bir özellik değildir.
- E) Sitoplazma bulundurma: Tüm canlı hücreler, organelleri ve genetik maddeyi barındıran, metabolik olayların gerçekleştiği sitoplazmaya sahiptir. Bu, ortak bir özelliktir.
Sonuç olarak, çekirdek zarı ile çevrili çekirdek bulundurma, Bakteri ve Arke domainlerindeki canlılarda bulunmadığı için tüm domainler için ortak bir özellik değildir.
