10. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 3. senaryo meb Test 2

Atık yönetimi ve ekolojik ayak izi kavramlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Ekolojik ayak izi, bir kişinin doğa üzerindeki etkisini ölçen bir göstergedir.

B) Atık hiyerarşisinde öncelik, atık oluşumunu engellemektir.

C) Geri dönüşüm, atık miktarını azaltmanın ve kaynakları korumanın önemli bir yoludur.

D) Bir ürünün "çevresel ayak izi", sadece üretim aşamasındaki karbon emisyonlarını kapsar.

E) Kompostlama, organik atıkların toprağa geri kazandırılmasına yardımcı olan bir atık yönetimi yöntemidir.

Sevgili öğrenciler, bu soruda atık yönetimi ve ekolojik ayak izi kavramlarıyla ilgili verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Ekolojik ayak izi, bir kişinin doğa üzerindeki etkisini ölçen bir göstergedir.

  Bu ifade doğrudur. Ekolojik ayak izi, insanların tüketim alışkanlıkları ve yaşam tarzları nedeniyle doğadan ne kadar kaynak talep ettiğini ve ne kadar atık ürettiğini ölçen bir araçtır. Bireylerin, şehirlerin veya ülkelerin doğa üzerindeki etkisini anlamamızı sağlar.

• B) Atık hiyerarşisinde öncelik, atık oluşumunu engellemektir.

  Bu ifade de doğrudur. Atık hiyerarşisi, atık yönetimi stratejilerini öncelik sırasına göre belirleyen bir modeldir. En üst sırada "önleme" (atık oluşumunu engelleme veya azaltma) yer alır. Bunu sırasıyla yeniden kullanma, geri dönüştürme, geri kazanım ve en son olarak bertaraf etme takip eder. Atık oluşumunu engellemek, en çevreci ve sürdürülebilir yaklaşımdır.

• C) Geri dönüşüm, atık miktarını azaltmanın ve kaynakları korumanın önemli bir yoludur.

  Bu ifade kesinlikle doğrudur. Geri dönüşüm, kullanılmış malzemeleri (kağıt, plastik, cam, metal vb.) toplayıp işleyerek yeni ürünlere dönüştürme sürecidir. Bu sayede hem çöp sahalarına giden atık miktarı azalır hem de yeni ürünler üretmek için gereken doğal kaynakların tüketimi ve enerji kullanımı düşer.

• D) Bir ürünün "çevresel ayak izi", sadece üretim aşamasındaki karbon emisyonlarını kapsar.

  Bu ifade yanlıştır. "Çevresel ayak izi" (Environmental Footprint), bir ürünün veya hizmetin tüm yaşam döngüsü boyunca (hammadde çıkarımından, üretime, taşımaya, kullanıma ve nihai bertarafa kadar) çevre üzerindeki tüm etkilerini değerlendiren kapsamlı bir kavramdır. Sadece üretim aşamasındaki karbon emisyonlarını değil; su tüketimi, hava kirliliği, toprak kirliliği, biyoçeşitlilik kaybı gibi birçok farklı çevresel etkiyi ve yaşam döngüsünün tüm aşamalarını kapsar. Karbon ayak izi ise çevresel ayak izinin sadece bir alt kümesidir ve yalnızca sera gazı emisyonlarına odaklanır.

• E) Kompostlama, organik atıkların toprağa geri kazandırılmasına yardımcı olan bir atık yönetimi yöntemidir.

  Bu ifade doğrudur. Kompostlama, mutfak atıkları (sebze/meyve kabukları, çay posası vb.) ve bahçe atıkları (yaprak, çim biçimleri vb.) gibi organik maddelerin mikroorganizmalar aracılığıyla ayrıştırılarak zengin, besleyici bir toprak düzenleyici olan komposta dönüştürülmesi işlemidir. Bu yöntem, organik atıkların çöp sahalarına gitmesini engeller ve toprağın verimliliğini artırır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, D seçeneğindeki ifade yanlıştır çünkü çevresel ayak izi çok daha geniş bir kavramdır ve sadece üretim aşamasındaki karbon emisyonlarıyla sınırlı değildir.

Cevap D seçeneğidir.