Soru:Azot döngüsünde gerçekleşen bazı olaylar aşağıda verilmiştir:
- I. Atmosferdeki serbest azotun ($N_2$) toprağa bağlanması
- II. Organik atıkların amonyağa ($NH_3$) dönüştürülmesi
- III. Nitritin ($NO_2^-$) nitrata ($NO_3^-$) dönüştürülmesi
- IV. Nitratın ($NO_3^-$) serbest azota ($N_2$) dönüştürülerek atmosfere verilmesi
Bu olaylardan hangileri
sadece prokaryot canlılar tarafından gerçekleştirilir?
✍️ Çözüm:Azot döngüsü, atmosferdeki azotun canlılar tarafından kullanılabilir formlara dönüştürülmesi ve tekrar atmosfere geri dönmesi sürecidir. Bu döngüdeki birçok kritik basamak prokaryot (bakteri) canlılar tarafından gerçekleştirilir.
Şimdi verilen olayları tek tek inceleyelim:
- I. Atmosferdeki serbest azotun ($N_2$) toprağa bağlanması (Azot Fiksasyonu): Bu olay, atmosferdeki serbest azot gazının ($N_2$) canlılar tarafından kullanılabilir amonyak ($NH_3$) veya amonyum ($NH_4^+$) iyonlarına dönüştürülmesidir. Bu süreç, sadece azot bağlayıcı bakteriler (örn. Rhizobium, Azotobacter) ve siyanobakteriler gibi prokaryot canlılar tarafından gerçekleştirilir. Bu nedenle, bu ifade sadece prokaryotlar tarafından gerçekleştirilen bir olayı tanımlar.
- II. Organik atıkların amonyağa ($NH_3$) dönüştürülmesi (Amonifikasyon): Canlıların ölümü ve atık maddelerinin ayrıştırılması sonucunda, organik azotlu bileşikler (proteinler, nükleik asitler vb.) amonyağa ($NH_3$) dönüştürülür. Bu olayı saprofit (çürükçül) canlılar gerçekleştirir. Saprofitler arasında hem bakteriler (prokaryotlar) hem de mantarlar (ökaryotlar) bulunur. Dolayısıyla, bu olay sadece prokaryotlar tarafından gerçekleştirilmez.
- III. Nitritin ($NO_2^-$) nitrata ($NO_3^-$) dönüştürülmesi (Nitrifikasyon): Azot döngüsünün nitrifikasyon basamağının ikinci aşamasıdır. Topraktaki nitrit bakterileri (örn. Nitrobacter cinsi bakteriler) nitriti ($NO_2^-$) bitkiler tarafından daha kolay alınabilen nitrata ($NO_3^-$) dönüştürür. Bu bakteriler prokaryot canlılardır. Bu nedenle, bu ifade sadece prokaryotlar tarafından gerçekleştirilen bir olayı tanımlar.
- IV. Nitratın ($NO_3^-$) serbest azota ($N_2$) dönüştürülerek atmosfere verilmesi (Denitrifikasyon): Topraktaki nitratın ($NO_3^-$) denitrifikasyon bakterileri (örn. Pseudomonas cinsi bakteriler) tarafından tekrar serbest azot gazına ($N_2$) dönüştürülerek atmosfere geri verilmesi olayıdır. Bu bakteriler de prokaryot canlılardır. Bu nedenle, bu ifade sadece prokaryotlar tarafından gerçekleştirilen bir olayı tanımlar.
Yukarıdaki analizlere göre, I, III ve IV numaralı olaylar sadece prokaryot canlılar tarafından gerçekleştirilir.
