Bitkinin gövde yapısı, farklı doku tiplerini içerir ve çeşitli işlevleri yerine getirir.
Bir bitkinin gövdesinde bulunan aşağıdaki doku veya yapı çiftlerinden hangisi, su ve mineral taşınması ile organik besin taşınması görevlerini sırasıyla üstlenir?
A) Floem - Ksilem
B) Ksilem - Floem
C) Epidermis - Korteks
D) Kambiyum - Öz
E) Periderm - Endodermis
Bitkiler, yaşamlarını sürdürebilmek için su, mineraller ve ürettikleri organik besinleri farklı organları arasında taşımak zorundadır. Bu taşıma işlemini gerçekleştiren özelleşmiş dokulara iletim dokuları denir. Gövde, bu iletim dokularını barındıran ve bitkinin temel taşıma otoyolu görevi gören önemli bir yapıdır.
- Bitkilerde İletim Dokuları: Bitkilerde iki ana iletim dokusu bulunur: ksilem ve floem. Bu dokular, bitkinin köklerinden yapraklarına ve yapraklarından diğer tüm kısımlarına madde taşınmasını sağlar.
- Ksilem (Odun Boruları): Ksilem, bitkinin kökleri tarafından emilen su ve minerallerin, yer çekimine karşı yukarı doğru, yani gövde ve yapraklara taşınmasından sorumludur. Bu taşıma genellikle tek yönlüdür (aşağıdan yukarıya). Ksilem, aynı zamanda bitkiye mekanik destek de sağlar.
- Floem (Soymuk Boruları): Floem, yapraklarda fotosentez yoluyla üretilen organik besin maddelerinin (özellikle şekerler) bitkinin diğer kısımlarına, örneğin büyüme bölgelerine, depolama organlarına (kökler, meyveler) veya çiçeklere taşınmasından sorumludur. Bu taşıma çift yönlü olabilir (besinin üretildiği yerden ihtiyaç duyulan veya depolanacak yere doğru).
- Sorunun Analizi: Soru, "su ve mineral taşınması" ile "organik besin taşınması" görevlerini **sırasıyla** üstlenen doku çiftini istemektedir.
- Su ve mineral taşınması görevi ksileme aittir.
- Organik besin taşınması görevi floeme aittir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Floem - Ksilem: Bu sıralama terstir. Floem organik besin, ksilem su ve mineral taşır.
- B) Ksilem - Floem: Ksilem su ve mineral taşır, floem organik besin taşır. Bu, soruda istenen sıraya tam olarak uymaktadır.
- C) Epidermis - Korteks: Epidermis bitkinin dış koruyucu tabakasıdır. Korteks ise depolama ve destek sağlayan temel dokudur. Her ikisi de ana taşıma görevini üstlenmez.
- D) Kambiyum - Öz: Kambiyum, bitkinin enine büyümesini sağlayan meristem dokudur. Öz (Pith) ise gövdenin merkezinde yer alan depolama dokusudur. Her ikisi de ana taşıma görevini üstlenmez.
- E) Periderm - Endodermis: Periderm, odunsu bitkilerde epidermisin yerini alan ikincil koruyucu dokudur. Endodermis ise özellikle köklerde su ve mineral hareketini düzenleyen bir tabakadır, ancak doğrudan ana taşıma dokusu değildir.
Bu bilgilere göre, su ve mineral taşınması ile organik besin taşınması görevlerini sırasıyla üstlenen dokular Ksilem ve Floem'dir.
Cevap B seçeneğidir.
