12. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 2

Bir bitkinin kök, gövde ve yaprak gibi temel kısımlarının yapı ve görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Kökler, bitkiyi toprağa bağlar, su ve mineralleri emer ve bazı bitkilerde besin depolar.

B) Gövde, yaprakları ve çiçekleri taşır, su ve besin maddelerinin bitki içinde taşınmasını sağlar.

C) Yapraklar, fotosentez yaparak besin üretir, terleme ile su buharı atar ve gaz alışverişini sağlar.

D) Odunsu bitkilerde gövdenin en dış kısmında yer alan kabuk, bitkiyi dış etkenlerden korur ve su kaybını önler.

E) Kök uçlarında bulunan kaliptra (yüksük), kökün uzamasını sağlayan meristem dokuyu korur ve su emilimini artırır.

Sevgili öğrenciler, bitkilerin temel kısımları olan kök, gövde ve yaprakların yapı ve görevlerini anlamak, bitki biyolojisinin temelini oluşturur. Şimdi, verilen seçenekleri tek tek inceleyerek hangi ifadenin yanlış olduğunu bulalım:

• A) Kökler, bitkiyi toprağa bağlar, su ve mineralleri emer ve bazı bitkilerde besin depolar.

  Bu ifade doğrudur. Kökler, bitkinin toprağa tutunmasını sağlayarak rüzgar gibi dış etkenlere karşı dayanıklılık kazandırır. Ayrıca, topraktan bitkinin yaşaması için gerekli olan su ve mineralleri emme görevi üstlenirler. Havuç, turp gibi bazı bitkilerde ise kökler, nişasta veya şeker gibi besin maddelerini depolayarak bitkinin zor zamanlarda kullanabileceği bir enerji kaynağı oluşturur.

• B) Gövde, yaprakları ve çiçekleri taşır, su ve besin maddelerinin bitki içinde taşınmasını sağlar.

  Bu ifade de doğrudur. Gövde, bitkinin dik durmasını sağlayarak yaprakları güneş ışığına maruz bırakır ve çiçekleri tozlaşma için uygun konuma getirir. En önemlisi, gövde içinde bulunan iletim dokuları (ksilem ve floem), köklerden emilen su ve mineralleri yapraklara, yapraklarda üretilen besin maddelerini ise bitkinin diğer tüm kısımlarına taşır.

• C) Yapraklar, fotosentez yaparak besin üretir, terleme ile su buharı atar ve gaz alışverişini sağlar.

  Bu ifade kesinlikle doğrudur. Yapraklar, bitkinin "mutfağı" gibidir. Güneş ışığı, su ve karbondioksiti kullanarak fotosentez yapar ve bitki için gerekli olan besin maddelerini (şeker) üretir. Yaprak yüzeyindeki stoma adı verilen küçük açıklıklar sayesinde karbondioksit alıp oksijen verir (gaz alışverişi) ve fazla suyu buhar halinde dışarı atarak (terleme) bitkinin serinlemesine ve suyun yukarı taşınmasına yardımcı olur.

• D) Odunsu bitkilerde gövdenin en dış kısmında yer alan kabuk, bitkiyi dış etkenlerden korur ve su kaybını önler.

  Bu ifade de doğrudur. Özellikle ağaçlar gibi odunsu bitkilerde gövdenin en dış katmanı olan kabuk, bitkiyi fiziksel zararlardan (darbeler, hayvanlar), hastalıklara neden olan mikroorganizmalardan ve aşırı su kaybından koruyan sağlam bir bariyer görevi görür.

• E) Kök uçlarında bulunan kaliptra (yüksük), kökün uzamasını sağlayan meristem dokuyu korur ve su emilimini artırır.

  Bu ifade yanlıştır. Kök ucunda bulunan kaliptra (kök yüksüğü), kökün toprak içinde ilerlerken hassas büyüme noktası olan meristem dokuyu (kökün uzamasını sağlayan hücrelerin bulunduğu bölge) mekanik darbelere karşı korur. Bu kısmı doğrudur. Ancak, kaliptranın temel görevi su emilimini artırmak değildir. Su emilimi, kök tüyleri adı verilen ve kaliptranın daha gerisinde, olgunlaşma bölgesinde bulunan özel hücreler aracılığıyla gerçekleşir. Kaliptra, su emiliminde doğrudan ve önemli bir rol oynamaz.

Bu bilgiler ışığında, E seçeneğindeki ifade kaliptranın görevi hakkında yanlış bilgi içermektedir.

Cevap E seçeneğidir.