Bir ülkenin gelişmişlik seviyesi, çok boyutlu bir kavram olup, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yayımlanan İnsani Gelişme Endeksi (İGE) gibi göstergelerle ölçülmektedir. Bu endeks, bir ülkenin sadece ekonomik büyüklüğünü değil, insan odaklı gelişimini de dikkate alır.
İnsani Gelişme Endeksi (İGE) hesaplamasında kullanılan temel boyutlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Uzun ve sağlıklı yaşam (yaşam beklentisi)
B) Bilgiye erişim (eğitim düzeyi)
C) Makul yaşam standardı (kişi başına düşen millî gelir)
D) Çevresel sürdürülebilirlik (karbon emisyonu oranı)
E) Doğumda beklenen yaşam süresi
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından yayımlanan ve ülkelerin gelişmişlik düzeyini ölçmek için kullanılan önemli bir gösterge olan İnsani Gelişme Endeksi (İGE) hakkında temel bilgilerinizi ölçmektedir. İGE, bir ülkenin sadece ekonomik büyüklüğünü değil, insan odaklı gelişimini de dikkate alan çok boyutlu bir ölçüttür.
İnsani Gelişme Endeksi'nin hesaplanmasında üç temel boyut kullanılır. Bu boyutlar ve ölçüm şekilleri şunlardır:
- Uzun ve sağlıklı yaşam: Bu boyut, doğumda beklenen yaşam süresi ile ölçülür. Bir ülkedeki insanların ne kadar uzun ve sağlıklı bir ömür sürebileceğine dair bir göstergedir.
- Bilgiye erişim (eğitim düzeyi): Bu boyut, ortalama öğrenim süresi ve beklenen öğrenim süresi ile ölçülür. Bir toplumun eğitim seviyesini ve bilgiye erişim imkanlarını yansıtır.
- Makul yaşam standardı: Bu boyut, kişi başına düşen gayri safi millî gelir (GSYİH) veya gayri safi millî hasıla (GSMH) (satın alma gücü paritesi ile) ile ölçülür. İnsanların temel ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri ve iyi bir yaşam sürebilecekleri ekonomik imkanları gösterir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Uzun ve sağlıklı yaşam (yaşam beklentisi): Yukarıda belirtildiği gibi, bu İGE'nin temel boyutlarından biridir.
- B) Bilgiye erişim (eğitim düzeyi): Bu da İGE'nin temel boyutlarından biridir.
- C) Makul yaşam standardı (kişi başına düşen millî gelir): Bu da İGE'nin temel boyutlarından biridir.
- E) Doğumda beklenen yaşam süresi: Bu, "Uzun ve sağlıklı yaşam" boyutunu ölçmek için kullanılan spesifik bir göstergedir. Dolayısıyla İGE hesaplamasında yer alır.
- D) Çevresel sürdürülebilirlik (karbon emisyonu oranı): Çevresel sürdürülebilirlik, günümüz dünyasının en önemli konularından biri olmakla birlikte, İnsani Gelişme Endeksi'nin (İGE) standart hesaplamasında doğrudan kullanılan temel bir boyut değildir. UNDP, çevresel faktörleri de içeren farklı endeksler (örneğin, Gezegensel Baskılara Göre Ayarlanmış İnsani Gelişme Endeksi - PHDI) yayımlasa da, "İGE"nin kendisi bu boyutu içermez.
Bu bilgiler ışığında, İnsani Gelişme Endeksi (İGE) hesaplamasında kullanılan temel boyutlar arasında çevresel sürdürülebilirlik yer almaz.
Cevap D seçeneğidir.
