Osmanlı yönetim ve ordu sisteminde zamanla önemli değişimler yaşanmıştır. Özellikle $17$. yüzyıldan itibaren bu sistemlerde bozulmalar meydana gelmiş, bu durum devletin genel yapısını olumsuz etkilemiştir.
Aşağıdakilerden hangisi, Osmanlı ordusundaki bozulmaların temel nedenlerinden biri değildir?
A) Devşirme sisteminin bozulmasıyla ocağa usulsüz alımların yapılması
B) Yeniçerilerin evlenme ve ticaret yasağının kaldırılması
C) Kapıkulu askerlerinin sayısının artırılarak maliyetin yükselmesi
D) Avrupa'daki askeri teknolojik gelişmelerin takip edilememesi
E) Tımar sisteminin tamamen kaldırılması
Osmanlı Devleti'nde $17$. yüzyıldan itibaren yönetim ve ordu sisteminde yaşanan bozulmalar, devletin genel yapısını derinden etkilemiştir. Bu bozulmaların birçok nedeni bulunmaktadır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek, Osmanlı ordusundaki bozulmaların temel nedenlerinden biri olmayanı bulalım:
- A) Devşirme sisteminin bozulmasıyla ocağa usulsüz alımların yapılması: Devşirme sistemi, Yeniçeri Ocağı'na nitelikli ve devlete bağlı asker yetiştirmenin temelini oluşturuyordu. $17$. yüzyıldan itibaren bu sistemin bozulmasıyla, ocağa devşirme olmayan, rüşvetle veya iltimasla giren kişilerin alınması disiplini, askeri yeteneği ve devlete bağlılığı zayıflatmıştır. Bu durum, ordunun savaş gücünü doğrudan olumsuz etkileyen önemli bir nedendir.
- B) Yeniçerilerin evlenme ve ticaret yasağının kaldırılması: Yeniçeriler, başlangıçta bekâr kalmak ve sadece askerlikle uğraşmak zorundaydı. Bu yasakların $17$. yüzyılda kaldırılmasıyla Yeniçeriler evlenmeye, aile kurmaya ve ticaretle uğraşmaya başlamışlardır. Bu durum, onların kışlalardan uzaklaşmasına, askeri eğitimlerini aksatmasına ve önceliklerinin değişmesine yol açarak, ordunun disiplinini ve savaşçı ruhunu ciddi şekilde bozmuştur. Bu da önemli bir nedendir.
- C) Kapıkulu askerlerinin sayısının artırılarak maliyetin yükselmesi: Özellikle Yeniçeri Ocağı'na usulsüz alımların artmasıyla Kapıkulu askerlerinin sayısı şişirilmiştir. Bu durum, devletin hazinesine büyük bir yük getirmiş, maaş (ulufe) ödemelerinde aksaklıklara ve hatta paranın değerinin düşürülmesine neden olmuştur. Artan maliyetler, ordunun modernizasyonuna ve diğer ihtiyaçlarına kaynak ayrılmasını engellemiştir. Bu da önemli bir nedendir.
- D) Avrupa'daki askeri teknolojik gelişmelerin takip edilememesi: $17$. yüzyıldan itibaren Avrupa orduları, ateşli silahlar, topçuluk ve askeri taktiklerde önemli gelişmeler kaydetmiştir. Osmanlı ordusu ise bu yenilikleri yeterince hızlı ve etkin bir şekilde takip edememiş, eski usul ve teçhizatta kalmıştır. Bu durum, Osmanlı ordusunun Avrupa karşısında askeri üstünlüğünü kaybetmesine ve savaşlarda başarısız olmasına yol açan temel nedenlerden biridir.
- E) Tımar sisteminin tamamen kaldırılması: Tımar sistemi, Osmanlı ordusunun eyalet askerleri olan tımarlı sipahilerin temelini oluşturan önemli bir askeri ve idari sistemdi. Ancak tımar sisteminin tamamen kaldırılması, $1826$ yılında II. Mahmud döneminde gerçekleşmiştir. Soru, $17$. yüzyıldan itibaren yaşanan bozulmaları sormaktadır. Tımar sisteminin bozulması ve işlevini yitirmesi $17$. yüzyıldan itibaren başlamış olsa da, sistemin tamamen kaldırılması bu bozulmaların bir nedeni değil, aksine çok daha sonraki bir dönemde yapılan bir reform hareketidir. Dolayısıyla, $17$. yüzyıldan itibaren ordudaki bozulmaların temel nedenlerinden biri değildir.
Cevap E seçeneğidir.
