Osmanlı Devleti, 19. yüzyılda özellikle Rusya'nın Boğazlar üzerindeki emelleri ve Balkanlardaki Panislavist politikaları nedeniyle ciddi dış tehditlerle yüzleşmiştir. Bu tehditler, zaman zaman Avrupa devletlerinin de müdahalesiyle uluslararası bir boyut kazanmıştır.
Aşağıdaki olaylardan hangisi, Rusya'nın Osmanlı toprakları üzerindeki yayılmacı emellerinin ve Boğazlar üzerindeki etkisini artırma çabalarının somut bir göstergesi olarak kabul edilebilir?
A) Navarin Olayı
B) Kırım Savaşı
C) Berlin Antlaşması
D) II. Viyana Kuşatması
E) Küçük Kaynarca Antlaşması
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin karşılaştığı dış tehditler bağlamında, Rusya'nın Boğazlar üzerindeki emellerini ve yayılmacı politikalarını somut olarak gösteren bir olayı bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:
- A) Navarin Olayı (1827): Bu olay, Yunan İsyanı sırasında İngiliz, Fransız ve Rus donanmalarının Osmanlı-Mısır donanmasını yakmasıdır. Rusya'nın bu olaya katılması, Osmanlı'yı zayıflatma ve Balkanlardaki nüfuzunu artırma amacına hizmet etse de, doğrudan Boğazlar üzerindeki yayılmacı emellerinin bir göstergesi olmaktan ziyade, Yunan bağımsızlığını destekleme ve Osmanlı'yı dolaylı yoldan zayıflatma eylemidir.
- B) Kırım Savaşı (1853-1856): Bu savaş, Rusya'nın Osmanlı Devleti'ndeki Ortodoks Hristiyanların koruyuculuğunu üstlenme bahanesiyle Osmanlı topraklarına saldırması ve özellikle Boğazlar üzerindeki etkisini artırma çabaları nedeniyle çıkmıştır. İngiltere ve Fransa gibi Avrupa devletleri, Rusya'nın bu yayılmacı politikalarına karşı Osmanlı Devleti'nin yanında yer almıştır. Kırım Savaşı, Rusya'nın Boğazlar ve Osmanlı toprakları üzerindeki emellerinin en somut ve doğrudan göstergelerinden biridir.
- C) Berlin Antlaşması (1878): Bu antlaşma, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Ayastefanos Antlaşması'nın Avrupa devletleri tarafından revize edilmesiyle ortaya çıkmıştır. Rusya'nın bu savaşta elde ettiği büyük kazanımları (özellikle büyük bir Bulgaristan devleti kurma planı) sınırlamayı amaçlamıştır. Antlaşma, Rusya'nın yayılmacı politikalarının bir sonucu olsa da, doğrudan Rusya'nın Boğazlar üzerindeki "etkisini artırma çabalarının somut bir göstergesi" olmaktan ziyade, bu çabaların Avrupa tarafından dizginlenmesi ve sonuçlarının düzenlenmesiyle ilgilidir.
- D) II. Viyana Kuşatması (1683): Bu olay, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki son büyük ilerleyişini temsil eder ve Rusya'nın 19. yüzyıldaki politikalarıyla hiçbir ilgisi yoktur. Soruda 19. yüzyıl vurgusu yapıldığı için bu seçenek doğrudan elenir.
- E) Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): Bu antlaşma, 18. yüzyılın sonlarında imzalanmış olup, Rusya'ya Karadeniz'de önemli haklar ve Osmanlı Ortodoksları üzerinde koruyuculuk hakkı tanımıştır. Bu haklar, Rusya'nın ileride Osmanlı iç işlerine karışması ve yayılmacı politikaları için zemin hazırlamıştır. Ancak soruda 19. yüzyıl olayları sorulduğu için ve Kırım Savaşı'nın Boğazlar üzerindeki doğrudan emelleri çok daha net bir şekilde ortaya koyduğu için, bu seçenek doğru cevap değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Rusya'nın 19. yüzyılda Boğazlar üzerindeki emellerini ve yayılmacı politikalarını en somut şekilde gösteren olay Kırım Savaşı'dır. Bu savaş, Rusya'nın bu yöndeki niyetlerini açıkça ortaya koymuş ve uluslararası bir krize dönüşmüştür.
Cevap B seçeneğidir.
