$1950$'li yıllar Demokrat Parti iktidarı döneminde, Türkiye'de siyasi yaşamda önemli gerilimler ve kutuplaşmalar yaşanmıştır. Bu gerilimlerin ortaya çıkmasında etkili olan faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
A) Hükümetin muhalefet partileri ve basın üzerindeki baskıyı artırması.
B) Ekonomik büyüme ve kalkınma çabalarının toplumun tüm kesimlerinde eşit refah artışı sağlamaması.
C) Üniversitelerin ve aydın kesimin hükümet politikalarına yönelik eleştirilerinin artması.
D) Ordu içerisinde siyasi gelişmelere müdahale eğilimlerinin belirmeye başlaması.
E) Çok partili siyasi hayata geçişin tamamlanarak siyasi istikrarın sağlanması.
1950'li yıllar, Türkiye siyasi tarihinde önemli değişimlerin ve aynı zamanda büyük gerilimlerin yaşandığı bir dönemdir. Demokrat Parti iktidarı altında, çok partili hayata geçişin getirdiği dinamikler, zaman zaman kutuplaşmalara ve siyasi istikrarsızlıklara yol açmıştır. Şimdi, bu gerilimlerin ortaya çıkmasında etkili olan faktörleri ve etkili olmayan seçeneği adım adım inceleyelim:
- A) Hükümetin muhalefet partileri ve basın üzerindeki baskıyı artırması: 1950'li yılların sonlarına doğru Demokrat Parti hükümeti, muhalefet partileri ve özellikle basın üzerinde giderek artan bir baskı uygulamıştır. Basın Kanunu'nda yapılan değişiklikler, gazetecilerin tutuklanması, muhalif yayınların kapatılması gibi uygulamalar, siyasi gerilimi tırmandıran önemli faktörlerdendir. Bu durum, siyasi kutuplaşmayı derinleştirmiştir.
- B) Ekonomik büyüme ve kalkınma çabalarının toplumun tüm kesimlerinde eşit refah artışı sağlamaması: Demokrat Parti iktidarının ilk yıllarında yaşanan ekonomik büyüme ve liberalleşme çabaları, ilerleyen dönemlerde yerini ekonomik sıkıntılara, enflasyona ve dış ticaret açıklarına bırakmıştır. Bu durum, toplumun farklı kesimleri arasında refah düzeyinde eşitsizliklerin artmasına ve dolayısıyla sosyal ve siyasi hoşnutsuzlukların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ekonomik sorunlar, siyasi gerilimin önemli bir kaynağı olmuştur.
- C) Üniversitelerin ve aydın kesimin hükümet politikalarına yönelik eleştirilerinin artması: Üniversiteler ve aydın kesim, Demokrat Parti hükümetinin özellikle özgürlükler, demokrasi ve laiklik konularındaki bazı politikalarını eleştirmiştir. Bu eleştiriler, hükümet ile aydınlar arasında gerilime yol açmış, zaman zaman üniversitelerde protestolar ve gösteriler yaşanmıştır. Bu durum da siyasi gerilimi artıran bir faktördür.
- D) Ordu içerisinde siyasi gelişmelere müdahale eğilimlerinin belirmeye başlaması: 1950'li yılların sonlarına doğru, ordunun bazı kesimlerinde siyasi gelişmelerden duyulan rahatsızlık artmış ve siyasi hayata müdahale etme eğilimleri belirginleşmeye başlamıştır. Bu durum, 27 Mayıs 1960 askeri darbesine giden sürecin önemli bir göstergesidir ve siyasi yaşamdaki gerilimin en üst noktalarından birini temsil eder. Ordunun siyaset üzerindeki gölgesi, büyük bir gerilim kaynağı olmuştur.
- E) Çok partili siyasi hayata geçişin tamamlanarak siyasi istikrarın sağlanması: 1950'li yıllar, çok partili siyasi hayata geçişin tamamlandığı ve siyasi istikrarın sağlandığı bir dönem *değildir*. Aksine, bu dönemde çok partili hayata geçişin getirdiği dinamikler, siyasi kutuplaşmayı, gerilimi ve istikrarsızlığı artırmıştır. Dönem, bir askeri darbe ile sona ermiştir ki bu da siyasi istikrarın sağlanamadığının en açık göstergesidir. Dolayısıyla, bu ifade, 1950'li yıllardaki gerilimlerin ortaya çıkmasında etkili olan bir faktör olarak gösterilemez; tam tersine, bu durumun yaşanmaması gerilimlere yol açmıştır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, 1950'li yıllardaki siyasi gerilimlerin ortaya çıkmasında etkili olan faktörler arasında "Çok partili siyasi hayata geçişin tamamlanarak siyasi istikrarın sağlanması" gösterilemez. Çünkü bu dönemde siyasi istikrar sağlanamamış, aksine gerilimler ve kutuplaşmalar artmıştır.
Cevap E seçeneğidir.
