Demokrat Parti iktidarı döneminde Türkiye ekonomisinde önemli değişiklikler yaşanmıştır. Tarım ve sanayi alanında yeni politikalar uygulanmış, dış yardımlardan yararlanılmıştır.
Aşağıdakilerden hangisi, Demokrat Parti döneminin ekonomik politikaları arasında gösterilemez?
A) Tarımda makineleşmenin ve üretimin artırılması.
B) Devletçilik ilkesinin ekonomi üzerindeki etkisinin azaltılması.
C) Marshall Planı'ndan alınan yardımlarla altyapı yatırımlarının hızlandırılması.
D) Köy Enstitüleri'nin kapatılarak yerine ilköğretmen okullarının açılması.
E) Sanayileşmede özel sektörün ağırlığının artırılması.
Sevgili öğrenciler, bu soruda Demokrat Parti döneminin ekonomik politikalarını doğru bir şekilde anlamamız ve bu politikalar arasında yer almayanı bulmamız isteniyor. Her seçeneği dikkatlice inceleyelim:
- A) Tarımda makineleşmenin ve üretimin artırılması: Demokrat Parti iktidarı, tarımı destekleyen ve geliştirmeyi hedefleyen politikalar izlemiştir. Özellikle ABD'den alınan Marshall Planı yardımlarıyla traktör ve diğer tarım makineleri ithal edilmiş, bu da tarımda makineleşmeyi ve dolayısıyla üretimi önemli ölçüde artırmıştır. Bu, DP döneminin temel ekonomik politikalarından biridir.
- B) Devletçilik ilkesinin ekonomi üzerindeki etkisinin azaltılması: Cumhuriyet Halk Partisi'nin tek parti döneminde uygulanan devletçi ekonomi politikalarının aksine, Demokrat Parti iktidarı özel sektöre daha fazla alan açmayı ve devletin ekonomideki rolünü azaltmayı hedeflemiştir. Bu, DP'nin liberal ekonomik anlayışının bir yansımasıdır ve önemli bir ekonomik politikadır.
- C) Marshall Planı'ndan alınan yardımlarla altyapı yatırımlarının hızlandırılması: Türkiye, 1948'den itibaren Marshall Planı kapsamında ABD'den ekonomik ve askeri yardımlar almıştır. Demokrat Parti döneminde bu yardımlar, özellikle tarımsal makineleşme, yol yapımı ve diğer altyapı projelerinde kullanılarak ekonomik kalkınmaya katkı sağlamıştır. Bu da DP döneminin önemli bir ekonomik uygulamasıdır.
- D) Köy Enstitüleri'nin kapatılarak yerine ilköğretmen okullarının açılması: Köy Enstitüleri, Cumhuriyet'in ilk yıllarında kırsal kesimin eğitim ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulmuş önemli eğitim kurumlarıydı. Demokrat Parti iktidarı döneminde bu enstitülerde çeşitli değişiklikler yapılmış ve nihayetinde kapatılarak yerine ilköğretmen okulları açılmıştır. Ancak bu durum, doğrudan bir "ekonomik politika" değil, bir "eğitim politikası" değişikliğidir. Ekonomik sonuçları olsa da, temel niteliği itibarıyla eğitim alanındaki bir reformdur.
- E) Sanayileşmede özel sektörün ağırlığının artırılması: Devletçilik ilkesinin etkisinin azaltılmasına paralel olarak, Demokrat Parti hükümeti sanayileşme sürecinde özel sektörün daha aktif rol almasını teşvik etmiştir. Devletin doğrudan yatırımcı rolünden ziyade, özel sektörün önünü açan düzenlemeler ve teşvikler getirilmiştir. Bu da DP döneminin önemli bir ekonomik politikasıdır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Köy Enstitüleri'nin kapatılması bir eğitim politikasıdır, ekonomik politika değildir.
Cevap D seçeneğidir.
