Aşağıdakilerden hangisi, $1946$ seçimleri öncesinde kurulan Demokrat Parti'nin siyasi programında yer alan temel ilkelerden biri değildir?
A) Devletçilik ilkesinin tamamen terk edilmesi.
B) Milli iradenin üstünlüğünün sağlanması.
C) Serbest piyasa ekonomisine geçişin desteklenmesi.
D) Köy Enstitüleri'nin kapatılması.
E) Temel hak ve özgürlüklerin genişletilmesi.
Demokrat Parti (DP), 1946 yılında çok partili hayata geçiş sürecinde kurulan ve Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) tek parti iktidarına karşı muhalefeti temsil eden önemli bir siyasi oluşumdur. Partinin kuruluş programı, o dönemin siyasi ve ekonomik yapısına yönelik eleştiriler ve alternatif çözüm önerileri içermekteydi. Bu programın temelinde, daha fazla demokrasi, ekonomik liberalleşme ve bireysel özgürlüklerin genişletilmesi gibi ilkeler yer alıyordu.
- A) Devletçilik ilkesinin tamamen terk edilmesi: Demokrat Parti, CHP'nin uyguladığı devletçi ekonomi politikalarını eleştirmiş ve özel sektörün önünü açmayı, devletin ekonomideki rolünü azaltmayı hedeflemiştir. Programlarında, devletçilik ilkesinin katı uygulamalarından vazgeçilerek serbest piyasa ekonomisine geçişin desteklenmesi önemli bir yer tutmuştur. Bu nedenle, devletçiliğin terk edilmesi (ya da en azından kapsamının daraltılması) DP'nin temel ekonomik hedeflerinden biriydi.
- B) Milli iradenin üstünlüğünün sağlanması: Demokrat Parti'nin en temel ilkelerinden biri, tek parti döneminin uygulamalarına karşı milli iradenin tam olarak tecelli etmesini sağlamaktı. Gerçek anlamda serbest ve adil seçimler yoluyla halkın yönetimde söz sahibi olması, DP programının omurgasını oluşturuyordu.
- C) Serbest piyasa ekonomisine geçişin desteklenmesi: Bu ilke, A seçeneğiyle yakından ilişkilidir. DP, devletin ekonomideki müdahalelerini azaltarak özel teşebbüsü ve serbest rekabeti esas alan bir ekonomik yapıyı savunmuştur. Bu, partinin ekonomik programının temel taşlarından biriydi.
- D) Köy Enstitüleri'nin kapatılması: Köy Enstitüleri, 1940'lı yıllarda CHP hükümeti tarafından kırsal kalkınma ve öğretmen yetiştirme amacıyla kurulmuş eğitim kurumlarıdır. Demokrat Parti, iktidara geldikten sonra (1950 sonrası) Köy Enstitüleri'nin yapısında değişiklikler yapmış ve nihayetinde kapatılmasına yol açan adımlar atmıştır. Ancak, Köy Enstitüleri'nin kapatılması, partinin 1946 seçimleri öncesindeki *kuruluş programında yer alan temel ilkelerden* biri değildir. Bu daha çok, iktidara geldikten sonra uygulanan spesifik bir eğitim politikası değişikliği olmuştur ve partinin ideolojik temellerinden ziyade, dönemin siyasi ve toplumsal dinamikleriyle şekillenmiştir.
- E) Temel hak ve özgürlüklerin genişletilmesi: Demokrat Parti, tek parti dönemindeki kısıtlamalara karşı bireysel hak ve özgürlüklerin (basın özgürlüğü, toplanma özgürlüğü, dernek kurma özgürlüğü vb.) genişletilmesini savunmuştur. Bu, partinin demokratikleşme ve liberalleşme hedeflerinin önemli bir parçasıydı.
Yukarıdaki açıklamalara göre, Köy Enstitüleri'nin kapatılması, Demokrat Parti'nin 1946 seçimleri öncesindeki kuruluş programında yer alan temel ilkelerden biri değildir. Diğer seçenekler, partinin kuruluş felsefesini ve temel hedeflerini yansıtmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
