İsra Suresi $26$. ve $27$. ayetlerde "Akrabaya, yoksula ve yolcuya haklarını ver. Gereksiz yere saçıp savurma. Çünkü saçıp savuranlar şeytanların kardeşleridir. Şeytan ise Rabbine karşı çok nankördür." buyrulmaktadır.
Bu ayetlerin vurguladığı temel ahlaki ilke aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sadece kendi ihtiyaçlarını ön planda tutmak.
B) Malı sınırsızca harcama özgürlüğüne sahip olmak.
C) İsraftan kaçınmak ve ihtiyaç sahiplerine yardım etmek.
D) Akraba ilişkilerini tamamen kesmek.
E) Zenginliğin bir göstergesi olarak lüks içinde yaşamak.
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle verilen ayetlerin anlamını dikkatlice kavramamız gerekiyor. Ayetler bize ne gibi mesajlar veriyor, hangi davranışları öğütlüyor veya hangi davranışlardan sakınmamızı istiyor, bunları adım adım inceleyelim:
- Ayetlerin Anlamını Çözümleyelim:
- "Akrabaya, yoksula ve yolcuya haklarını ver." Bu kısım, sahip olduğumuz imkanları sadece kendimiz için kullanmamamız gerektiğini, çevremizdeki ihtiyaç sahiplerine (akrabalar, fakirler, yolda kalmışlar) karşı sorumluluklarımız olduğunu ve onlara yardım etmemiz gerektiğini vurgular. Bu, cömertlik ve başkalarını düşünme ilkesidir.
- "Gereksiz yere saçıp savurma." Bu kısım ise, elimizdeki nimetleri ölçüsüzce, boş yere harcamaktan, yani israftan kaçınmamız gerektiğini açıkça belirtir. İsraf, hem kaynakların boşa gitmesi hem de şükürsüzlük anlamına gelir.
- "Çünkü saçıp savuranlar şeytanların kardeşleridir. Şeytan ise Rabbine karşı çok nankördür." Bu son kısım, israfın ne kadar kötü bir davranış olduğunu pekiştirir. İsraf edenlerin şeytanla ilişkilendirilmesi, bu davranışın Allah katında ne kadar hoş karşılanmadığını ve nankörlükle eşdeğer olduğunu gösterir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Sadece kendi ihtiyaçlarını ön planda tutmak: Ayetler, akrabaya, yoksula ve yolcuya haklarını vermeyi emrederek sadece kendi ihtiyaçlarımızı düşünmenin yanlış olduğunu belirtir. Bu seçenek ayetlerin mesajına terstir.
- B) Malı sınırsızca harcama özgürlüğüne sahip olmak: Ayetler "Gereksiz yere saçıp savurma" diyerek sınırsız ve ölçüsüz harcamayı açıkça yasaklar. Bu seçenek de ayetlerin mesajına terstir.
- C) İsraftan kaçınmak ve ihtiyaç sahiplerine yardım etmek: "Gereksiz yere saçıp savurma" ifadesi israftan kaçınmayı, "Akrabaya, yoksula ve yolcuya haklarını ver" ifadesi ise ihtiyaç sahiplerine yardım etmeyi vurgular. Bu seçenek, ayetlerin her iki temel mesajını da tam olarak yansıtmaktadır.
- D) Akraba ilişkilerini tamamen kesmek: Ayetler "Akrabaya... haklarını ver" diyerek akrabalık ilişkilerini korumayı ve onlara karşı sorumluluklarımızı yerine getirmeyi öğütler. Bu seçenek ayetlerin mesajına tamamen zıttır.
- E) Zenginliğin bir göstergesi olarak lüks içinde yaşamak: Ayetler "Gereksiz yere saçıp savurma" diyerek lüks ve israfı kınar. Zenginliğin göstergesi olarak lüks içinde yaşamak, genellikle israfı da beraberinde getirir ve ayetlerin ruhuna aykırıdır.
Gördüğümüz gibi, ayetler hem cömertliği ve yardımlaşmayı hem de israftan kaçınmayı temel ahlaki ilkeler olarak önümüze koymaktadır. Bu iki ilke, C seçeneğinde bir araya getirilmiştir.
Cevap C seçeneğidir.
