Bir hücrede bulunan; I. Su, II. Vitamin, III. Protein, IV. Mineral moleküllerinden hangileri hücre zarından doğrudan (sindirilmeden) geçebilir?
A) I ve IV
B) II ve III
C) I, II ve IV
D) II, III ve IV
E) I, II, III ve IV
Hücre zarı, hücrenin iç ve dış ortam arasındaki madde alışverişini düzenleyen seçici geçirgen bir yapıdır. Bu seçicilik, moleküllerin büyüklüğü, elektriksel yükü ve yağda çözünürlüğü gibi özelliklerine bağlıdır. Bir molekülün hücre zarından doğrudan (sindirilmeden) geçebilmesi için genellikle küçük boyutlu olması ve/veya yağda çözünebilen bir yapıya sahip olması gerekir. Şimdi verilen molekülleri tek tek inceleyelim:
- I. Su: Su molekülleri (H2O) çok küçük boyutludur ve polar olmalarına rağmen, hücre zarındaki lipid tabakasından doğrudan (basit difüzyonla) yavaşça geçebilirler. Ayrıca, aquaporin adı verilen özel protein kanalları aracılığıyla çok hızlı bir şekilde geçiş yapabilirler. Bu geçişler sindirim gerektirmez.
- II. Vitamin: Vitaminler, yapılarına göre farklılık gösterse de (yağda çözünenler ve suda çözünenler), genel olarak proteinler gibi makromoleküller değildirler. Yağda çözünen vitaminler (A, D, E, K) lipid yapıda oldukları için hücre zarından kolayca difüzyonla geçebilirler. Suda çözünen vitaminler (B grubu, C) ise daha küçük boyutlu oldukları için bazıları doğrudan difüzyonla, bazıları ise özel taşıyıcı proteinler yardımıyla sindirilmeden hücre içine alınabilirler.
- III. Protein: Proteinler, amino asitlerin birleşmesiyle oluşan çok büyük ve karmaşık yapılı makromoleküllerdir. Bu büyüklükleri nedeniyle hücre zarından doğrudan geçemezler. Hücrelerin proteinleri alması genellikle endositoz gibi özel mekanizmalarla veya proteinlerin sindirim enzimleri tarafından daha küçük amino asitlere parçalanmasıyla gerçekleşir. Soru "sindirilmeden" geçişi sorduğu için proteinler bu kategoriye girmez.
- IV. Mineral: Mineraller (örneğin sodyum, potasyum, kalsiyum gibi iyonlar), çok küçük boyutlu inorganik maddelerdir. Genellikle yüklü (iyonik) yapıda oldukları için lipid tabakasından doğrudan geçemezler. Ancak, hücre zarında bulunan özel iyon kanalları veya taşıyıcı proteinler aracılığıyla sindirilmeye ihtiyaç duymadan doğrudan hücre içine veya dışına taşınabilirler.
Bu bilgilere göre, su, vitaminler ve mineraller hücre zarından doğrudan (sindirilmeden) geçebilirken, proteinler geçemez.
Cevap C seçeneğidir.
