Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyıldaki siyasi tarihine odaklanmaktadır. 18. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu için genellikle toprak kayıplarının ve Avrupa karşısında askeri üstünlüğünü yitirmeye başladığı bir dönemdir. Ancak bu genel eğilimin içinde, bazı önemli başarılar da elde edilmiştir.
- 18. Yüzyılın Genel Durumu: Osmanlı Devleti, bu yüzyılda özellikle Rusya ve Avusturya ile sık sık savaşlar yaşamış ve genellikle bu savaşlardan kayıplarla ayrılmıştır. Ancak bazı dönemlerde, başarılı askeri harekatlar sonucunda kazançlı antlaşmalar da imzalamıştır.
- Belgrad Antlaşması'nın Önemi: 1736-1739 Osmanlı-Rus-Avusturya Savaşları sonucunda imzalanan Belgrad Antlaşması, Osmanlı Devleti için önemli bir başarıdır. Bu savaşlarda Osmanlı ordusu, hem Rus hem de Avusturya ordularına karşı üstünlük sağlamıştır.
- Antlaşmanın İçeriği ve Kazançları: Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti, 1718 Pasarofça Antlaşması ile Avusturya'ya kaptırdığı Belgrad'ı ve Sırbistan'ın kuzeyini geri almıştır. Avusturya, Tuna ve Sava nehirlerinin kuzeyine çekilmiştir. Rusya ile ayrı bir antlaşma imzalanmış, Azak Kalesi yıkılmak şartıyla Rusya'ya bırakılmış ancak Rusya Karadeniz'de donanma bulunduramama ve ticaret gemisi geçirememe gibi kısıtlamalara tabi tutulmuştur. Bu antlaşma, Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyılda imzaladığı son kazançlı antlaşma olarak kabul edilir çünkü sonrasında gelen antlaşmalar genellikle toprak kaybı veya siyasi tavizlerle sonuçlanmıştır.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi - A) Prut Antlaşması (1711): Osmanlı Devleti için kazançlı bir antlaşmadır (Azak Kalesi geri alındı), ancak 1739 yılında imzalanmamıştır. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi - B) İstanbul Antlaşması (Çeşitli tarihlerde): 18. yüzyılda birden fazla İstanbul Antlaşması bulunmaktadır (örneğin 1700 Rusya ile, 1724 İran ile). Ancak hiçbiri 1739'daki bu özel "son kazançlı" tanımına uymaz. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi - D) Yaş Antlaşması (1792): Osmanlı Devleti için büyük bir kayıptır (Kırım'ın Rusya'ya ait olduğu kesinleşti). Bu nedenle doğru cevap değildir.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi - E) Ziştovi Antlaşması (1791): Osmanlı-Avusturya savaşını bitirmiş, Osmanlı Devleti genel olarak savaş öncesi sınırlara dönmüştür. Kazançlı olmaktan ziyade, mevcut durumu koruma amaçlıdır ve 1739'dan sonra imzalanmıştır. Bu nedenle doğru cevap değildir.
Bu bilgiler ışığında, 1739 yılında imzalanan ve Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyıldaki son kazançlı antlaşması olarak kabul edilen antlaşma Belgrad Antlaşması'dır.
Cevap C seçeneğidir.
