Bir ülkede yürürlükte olan yasalar (pozitif hukuk), adalete ve insan onuruna aykırı hükümler içeriyorsa; doğal hukuk savunucuları bu duruma nasıl bir eleştiri getirir?
A) Yasalar ne olursa olsun onlara itaat edilmelidir.
B) Pozitif hukuk, doğal hukuktan üstündür.
C) Bu yasalar 'yasa' niteliği taşımaz çünkü adalet ilkesine aykırıdır.
D) Hukuk ve ahlak tamamen ayrı alanlardır.
E) Devletin bekası için adalet feda edilebilir.
Sevgili öğrenciler, bu soru hukuk felsefesinin temel konularından biri olan doğal hukuk ve pozitif hukuk arasındaki ilişkiyi anlamamızı istiyor. Adım adım bu konuyu ve doğru cevabı inceleyelim:
- Pozitif Hukuk Nedir?
Pozitif hukuk, bir ülkede belirli bir zamanda yürürlükte olan, yetkili organlar tarafından konulmuş, yazılı ve somut yasalardır. Anayasalar, kanunlar, yönetmelikler gibi tüm resmi hukuk kuralları pozitif hukukun bir parçasıdır. Bu hukuk, "ne varsa odur" ilkesiyle hareket eder; yani bir kural, usulüne uygun olarak konulmuşsa geçerli bir hukuk kuralıdır.
- Doğal Hukuk Nedir?
Doğal hukuk ise, insan aklıyla kavranabilen, evrensel ve değişmez ahlaki ilkelere dayanan bir hukuk anlayışıdır. Bu anlayışa göre, insan doğasından kaynaklanan, adalete ve insan onuruna uygun bazı temel hak ve kurallar vardır. Doğal hukuk savunucuları, pozitif hukukun bu evrensel adalet ilkelerine uygun olması gerektiğini savunur. Onlar için bir yasanın sadece yetkili merci tarafından konulmuş olması yeterli değildir; aynı zamanda adil olması ve insan onuruna saygı duyması gerekir.
- Sorunun Temel Çatışması:
Soru, pozitif hukukun (yürürlükteki yasaların) adalete ve insan onuruna aykırı hükümler içermesi durumunda doğal hukuk savunucularının nasıl bir eleştiri getireceğini soruyor. Bu, doğal hukuk ile pozitif hukuk arasındaki en kritik gerilim noktasıdır.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Yasalar ne olursa olsun onlara itaat edilmelidir. Bu görüş, hukukun üstünlüğünü ve düzeni her şeyin üzerinde tutan, ancak içeriğini sorgulamayan bir yaklaşımdır. Doğal hukuk savunucuları, adaletsiz yasalara körü körüne itaati reddeder.
- B) Pozitif hukuk, doğal hukuktan üstündür. Bu, hukuki pozitivizmin temel tezidir. Pozitivistler, bir yasanın geçerliliğinin ahlaki içeriğinden bağımsız olduğunu savunur. Doğal hukukçular ise tam tersini düşünür.
- C) Bu yasalar 'yasa' niteliği taşımaz çünkü adalet ilkesine aykırıdır. İşte bu, doğal hukuk felsefesinin özüdür. Doğal hukukçulara göre, bir kural ne kadar usulüne uygun konulmuş olursa olsun, eğer temel adalet ilkelerine ve insan onuruna aykırıysa, o gerçek anlamda bir "yasa" değildir. Latince'deki ünlü ifadeyle "Lex iniusta non est lex" (Adaletsiz yasa, yasa değildir) bu durumu çok iyi açıklar. Onlar için yasanın sadece şekli değil, içeriği de adil olmalıdır.
- D) Hukuk ve ahlak tamamen ayrı alanlardır. Bu da hukuki pozitivizmin bir başka temel görüşüdür. Pozitivistler, hukuku ahlaktan ayırarak objektif bir hukuk bilimi oluşturmayı hedefler. Doğal hukuk ise hukuk ile ahlak arasında ayrılmaz bir bağ olduğunu savunur.
- E) Devletin bekası için adalet feda edilebilir. Bu görüş, devletin varlığını ve düzenini bireysel hak ve adalet ilkelerinin üzerinde tutar. Doğal hukuk, insan onurunu ve adaleti temel aldığı için bu yaklaşıma kesinlikle karşı çıkar.
Doğal hukuk savunucuları için, bir yasanın sadece şeklen var olması değil, aynı zamanda adil olması ve insan onuruna uygun olması gerekir. Eğer bir yasa bu temel ilkeleri ihlal ediyorsa, o yasa meşruiyetini kaybeder ve doğal hukukçular tarafından "gerçek bir yasa" olarak kabul edilmez.
Cevap C seçeneğidir.
