Sevgili öğrenciler,
Bu soruyu doğru bir şekilde yanıtlamak için, fotosentez sürecinin temel prensiplerini ve bu süreçte hangi maddelerin kullanılıp hangilerinin üretildiğini hatırlamamız gerekiyor. Fitoplanktonlar, tıpkı karasal bitkiler gibi, fotosentez yaparak kendi besinlerini üreten mikroskobik canlılardır.
Fotosentez, canlıların ışık enerjisini kullanarak karbondioksit ve suyu, glikoz (besin) ve oksijene dönüştürdüğü hayati bir süreçtir. Bu süreci basit bir denklemle şu şekilde özetleyebiliriz:
- Karbondioksit + Su + Işık Enerjisi → Glikoz (Besin) + Oksijen
Şimdi, verilen seçenekleri bu denklem ışığında tek tek inceleyelim:
- A) Işık: Fotosentez kelimesi, "foto" (ışık) ve "sentez" (üretim) kelimelerinin birleşiminden gelir. Bu da gösteriyor ki, ışık enerjisi fotosentez için vazgeçilmez bir gereksinimdir. Fitoplanktonlar, güneş ışığını veya yapay ışığı enerji kaynağı olarak kullanarak besin üretirler.
- B) Karbondioksit: Fotosentez denkleminin sol tarafında yer alan, yani reaksiyona giren temel maddelerden biridir. Fitoplanktonlar, suda çözünmüş karbondioksiti alarak glikoz sentezinde kullanırlar. Bu da fotosentez için mutlaka gereklidir.
- C) Oksijen: Fotosentez denkleminin sağ tarafında yer alan, yani reaksiyon sonucunda üretilen bir maddedir. Fitoplanktonlar fotosentez yaparken oksijeni kullanmazlar; aksine, bu süreçte oksijeni bir yan ürün olarak suya veya atmosfere salarlar. Dolayısıyla oksijen, fotosentez yapabilmek için gerekli bir faktör değil, bir üründür.
- D) Su: Fotosentez denkleminin sol tarafında yer alan, yani reaksiyona giren temel maddelerden bir diğeridir. Fitoplanktonlar, içinde yaşadıkları sudan suyu alarak fotosentezde kullanırlar. Bu da fotosentez için kesinlikle gereklidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, fitoplanktonların fotosentez yapabilmesi için ışık, karbondioksit ve su temel gereksinimlerdir. Oksijen ise bu sürecin bir ürünüdür, yani fotosentez yapmak için gerekli değildir; tam tersine fotosentez sonucunda ortaya çıkar ve diğer canlılar tarafından solunum için kullanılır.
Cevap C seçeneğidir.
