Sevgili öğrenciler, bu soruda büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerin nasıl yazılması gerektiğini inceleyeceğiz. Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Bu kuralı her bir seçeneğe uygulayarak doğru veya yanlış kullanımları bulalım.
- Kuralın Anlamı: Kısaltmayı oluşturan harfleri tek tek okuduğumuzda, son harfin nasıl telaffuz edildiğine bakarız. Ekleri de bu son harfin telaffuzundaki ünlüye göre ünlü uyumuna uygun olarak getiririz. Örneğin, 'K' harfi Türkçede "ke" diye okunur, "ka" diye değil. 'T' harfi ise "te" diye okunur.
- A) TÜBİTAK'ın:
- TÜBİTAK, büyük harflerle yazılsa da, harfleri tek tek okunmayan, bir kelime gibi telaffuz edilen bir kısaltmadır (TÜ-Bİ-TAK).
- Kelime gibi okunan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son hecesindeki ünlüye göre getirilir.
- TÜBİTAK kelimesinin son hecesi "TAK" ve son ünlüsü "A" olduğu için, "-ın" eki ünlü uyumuna göre doğrudur.
- Bu nedenle, A seçeneği doğrudur.
- B) TRT'ye:
- TRT, harfleri tek tek okunan bir kısaltmadır (te-re-te).
- Kısaltmanın son harfi 'T'dir. 'T' harfinin Türkçedeki doğru okunuşu "te"dir.
- "te" sesi 'e' ünlüsü ile bittiği için, yönelme eki "-e" getirilirken araya 'y' kaynaştırma harfi girer.
- Bu nedenle, TRT'ye yazımı doğrudur.
- C) KYK'da:
- KYK, harfleri tek tek okunan bir kısaltmadır (ke-ye-ke).
- Kısaltmanın son harfi 'K'dir. 'K' harfinin Türkçedeki doğru okunuşu "ke"dir.
- "ke" sesi 'e' ünlüsü ile bittiği için, bulunma eki ünlü uyumuna göre "-da" değil, "-de" olmalıdır.
- Doğru yazım "KYK'de" olmalıdır. Bu nedenle, KYK'da yazımı yanlıştır.
- D) TDK'dan:
- TDK, harfleri tek tek okunan bir kısaltmadır (te-de-ke).
- Kısaltmanın son harfi 'K'dir. 'K' harfinin Türkçedeki doğru okunuşu "ke"dir.
- "ke" sesi 'e' ünlüsü ile bittiği için, ayrılma eki ünlü uyumuna göre "-dan" değil, "-den" olmalıdır.
- Doğru yazım "TDK'den" olmalıdır. Bu nedenle, TDK'dan yazımı da yanlıştır.
Yukarıdaki incelemelerimize göre, hem C seçeneğindeki "KYK'da" hem de D seçeneğindeki "TDK'dan" kullanımları, 'K' harfinin "ke" şeklinde okunması gerektiği kuralına göre yanlıştır. Ancak, soruda tek bir yanlış cevap istendiği ve doğru cevap C seçeneği olarak belirtildiği için, C seçeneğini işaretliyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
