"Ayşe, pazardan elma, armut ve muz aldı. En çok Amasya elmasını seviyordu."
Bu metinde geçen aşağıdaki sözcüklerden hangisi özel addır?
A) elma
B) armut
C) Amasya
D) muz
Sevgili öğrenciler, bu soruyu doğru çözebilmek için öncelikle "özel ad" ve "cins ad" arasındaki farkı iyi anlamamız gerekiyor. Hadi bu kavramları hatırlayalım:
- Cins Ad (Tür Adı): Aynı türden varlıkların genelini karşılayan adlardır. Yani, dünyada birden fazla örneği bulunan, benzer özelliklere sahip varlıkları ifade eder. Örneğin, "masa", "kitap", "çiçek", "insan" gibi. Bu adlar cümle içinde genellikle küçük harfle başlar (cümle başı hariç).
- Özel Ad: Tek bir varlığı veya kavramı diğerlerinden ayırmaya yarayan, dünyada tek olan adlardır. Kişi adları (Ayşe, Mehmet), yer adları (Türkiye, Ankara, Amasya), millet adları (Türk, Alman), dil adları (Türkçe, İngilizce), kurum adları (Türk Dil Kurumu) gibi. Özel adlar her zaman büyük harfle başlar.
Şimdi metinde geçen sözcüklere ve seçeneklere tek tek bakalım ve hangisinin özel ad olduğuna karar verelim:
- A) elma: "Elma" bir meyve türünün genel adıdır. Dünyada birçok farklı elma çeşidi vardır ve "elma" kelimesi bunların hepsini kapsar. Bu bir cins addır.
- B) armut: "Armut" da tıpkı elma gibi bir meyve türünün genel adıdır. Tüm armutları ifade eder. Bu bir cins addır.
- C) Amasya: Metinde "Amasya elması" ifadesi geçiyor. "Amasya", Türkiye'de bir ilimizin adıdır ve bu ilde yetişen özel bir elma türünü belirtmek için kullanılır. Amasya, dünyada tek olan, belirli bir yerin adıdır ve bu nedenle özel addır. Özel ad olduğu için de büyük harfle başlamıştır.
- D) muz: "Muz" da bir meyve türünün genel adıdır. Tüm muzları ifade eder. Bu bir cins addır.
Gördüğümüz gibi, seçenekler arasında sadece "Amasya" belirli bir yeri, dolayısıyla tek bir varlığı karşılayan, dünyada tek olan bir addır ve büyük harfle başlamıştır. Bu nedenle özel addır.
Cevap C seçeneğidir.
