10. "Yarınki maçı televizyondan izliyoruz." cümlesindeki kip kaymasının türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Geçmiş zaman → Gelecek zamanMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçede sıkça karşılaştığımız ve anlatım zenginliği sağlayan kip kayması konusunu ele alacağız. Hadi adım adım inceleyelim:
Kip kayması (anlam kayması veya zaman kayması olarak da bilinir), bir fiilin çekimlendiği kipin (zaman veya dilek kipi) cümlede ifade ettiği anlamla uyuşmaması durumudur. Yani, bir kipi kullanırız ama aslında başka bir kipi kastederiz. Bu durum, anlatıma akıcılık ve doğallık katar.
Bu cümlede fiilimiz "izliyoruz"dur. Bu fiil, şimdiki zaman eki olan "-yor" ile çekimlenmiştir. Ancak, cümlede yer alan "Yarınki" kelimesi, eylemin gelecekte, yani yarın gerçekleşeceğini açıkça belirtmektedir.
Gördüğümüz gibi, fiil şimdiki zamanla çekimlenmişken, cümlenin anlamı ve zaman belirteci ("yarınki") bize eylemin gelecekte olacağını söylüyor. Bu durumda, aslında "Yarınki maçı televizyondan izleyeceğiz." denilmesi gerekirken, "izliyoruz" denilerek bir kip kayması yapılmıştır.
Fiil şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiş, ancak anlam olarak gelecek zamanı ifade etmektedir. Dolayısıyla, burada bir "şimdiki zamanın gelecek zaman yerine kullanılması" durumu söz konusudur.
Bu bulgumuzla seçenekleri karşılaştırdığımızda, fiilin şimdiki zaman kipiyle çekimlenip gelecek zamanı kastettiğini görüyoruz. Bu da bizi B seçeneğine götürür.
Cevap B seçeneğidir.