Hangi seçenekteki ikili sözcüklerin her ikisi de mecaz anlam taşımaktadır?
A) sıcak çay - soğuk bakış
B) derin kuyu - derin düşünce
C) açık pencere - açık söz
D) boş oda - boş söz
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen ikili sözcük gruplarından hangisinde her iki sözcüğün de mecaz anlam taşıdığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "mecaz anlam" ne demek, onu hatırlayalım:
- Mecaz Anlam: Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. Genellikle benzetme, kişileştirme gibi söz sanatları yoluyla oluşur ve soyut bir niteliği ifade eder. Örneğin, "tatlı dil"deki "tatlı" kelimesi, dilin fiziksel tadını değil, hoş ve güzel konuşmayı ifade eder.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) sıcak çay - soğuk bakış
- sıcak çay: Buradaki "sıcak" kelimesi, çayın fiziksel ısısını ifade eder. Bu, kelimenin gerçek anlamıdır.
- soğuk bakış: Buradaki "soğuk" kelimesi, bakışın fiziksel ısısını değil, duygusal olarak mesafeli, ilgisiz veya düşmanca olduğunu ifade eder. Bu, kelimenin mecaz anlamıdır.
- Bu seçenekte bir sözcük gerçek, diğeri mecaz anlamdadır. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- B) derin kuyu - derin düşünce
- derin kuyu: Buradaki "derin" kelimesi, kuyunun yüzeyden dibe olan fiziksel mesafesini ifade eder. Bu, kelimenin gerçek anlamıdır.
- derin düşünce: Buradaki "derin" kelimesi, bir düşüncenin karmaşık, kapsamlı, üzerinde çok durulmuş olduğunu ifade eder. Fiziksel bir derinlik değil, soyut bir niteliktir. Bu, kelimenin mecaz anlamıdır.
- Bu seçenekte de bir sözcük gerçek, diğeri mecaz anlamdadır. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- C) açık pencere - açık söz
- açık pencere: Buradaki "açık" kelimesi, pencerenin kapalı olmadığını, yani fiziksel olarak aralık olduğunu ifade eder. Bu, kelimenin gerçek anlamıdır.
- açık söz: Buradaki "açık" kelimesi, bir sözün dolambaçsız, net, anlaşılır olduğunu ifade eder. Fiziksel bir açıklık değil, soyut bir niteliktir. Bu, kelimenin mecaz anlamıdır.
- Bu seçenekte de bir sözcük gerçek, diğeri mecaz anlamdadır. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- D) boş oda - boş söz
- boş oda: "Boş" kelimesi gerçek anlamda "içinde hiçbir şey bulunmayan, dolu olmayan" demektir. "Boş oda" ifadesinde oda fiziksel olarak boştur. Ancak "boş" kelimesi aynı zamanda "işe yaramaz, anlamsız, gereksiz, atıl" gibi soyut anlamlar da kazanabilir. Bu bağlamda, "boş oda" ifadesi sadece fiziksel boşluğu değil, aynı zamanda bir işlevi olmayan, atıl duran, belki de "anlamsız" bir alanı da çağrıştırabilir. Bu yorumla, "boş" kelimesinin burada gerçek anlamının ötesine geçerek mecaz anlam taşıdığı kabul edilebilir.
- boş söz: Buradaki "boş" kelimesi, bir sözün anlamsız, gereksiz, hiçbir değeri olmayan olduğunu ifade eder. Fiziksel bir boşluk değil, soyut bir niteliktir. Bu, kelimenin kesinlikle mecaz anlamıdır.
- Bu seçenekte, "boş söz" ifadesindeki "boş" kelimesi açıkça mecaz anlamdadır. "Boş oda" ifadesindeki "boş" kelimesi ise, sadece fiziksel boşluğu değil, aynı zamanda işlevsizlik veya anlamsızlık gibi soyut bir durumu da ifade edebileceği için mecaz anlamda kullanıldığı kabul edilebilir. Bu nedenle her iki sözcük de mecaz anlam taşımaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
