Mayoz bölünme, eşeyli üreyen canlılarda üreme hücrelerinin (gametlerin) oluşmasını sağlayan özel bir hücre bölünmesi türüdür. Bu bölünmenin temel amacı, kromozom sayısını yarıya indirerek türün kromozom sayısının nesiller boyu sabit kalmasını sağlamaktır. Mayoz bölünme, Mayoz I ve Mayoz II olmak üzere iki ana evreden oluşur.
- Mayoz I Evresi: Bu evre, mayoz bölünmenin en kritik aşamasıdır çünkü kromozom sayısının yarıya inmesi burada gerçekleşir.
- Profaz I: Kromozomlar yoğunlaşır, homolog kromozomlar birbirleriyle eşleşir (sinapsis) ve genetik madde alışverişi (krossing-over) gerçekleşebilir. Bu aşamada hücrenin kromozom sayısı hala diploiddir ($2n$).
- Metafaz I: Homolog kromozom çiftleri hücrenin ekvator düzlemine dizilir. Kromozom sayısı hala diploiddir ($2n$).
- Anafaz I: Homolog kromozomlar birbirinden ayrılarak zıt kutuplara çekilir. Bu, kromozom sayısının yarıya inmeye başladığı aşamadır. Her kutba çekilen kromozomlar, başlangıçtaki diploid hücrenin yarısı kadar kromozom içerir.
- Telofaz I ve Sitokinez: Hücre ikiye bölünür. Her bir yeni hücre, başlangıçtaki diploid hücrenin yarısı kadar kromozom içerir (yani haploid, $n$). Ancak, her kromozom hala iki kromatidden oluşur. İşte bu evrenin sonunda, yani Mayoz I'in tamamlanmasıyla kromozom sayısı yarıya inmiş olur.
- Mayoz II Evresi: Bu evre, mitoz bölünmeye benzer. Mayoz I sonunda oluşan haploid hücrelerdeki kardeş kromatitlerin ayrılmasını sağlar.
- Profaz II, Metafaz II, Anafaz II, Telofaz II: Bu aşamalarda kardeş kromatitler ayrılır ve sonuç olarak dört adet haploid ($n$) hücre oluşur. Kromozom sayısı Mayoz I sonunda yarıya indiği için, Mayoz II bu sayıyı değiştirmez, sadece kromatitleri ayırır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Mayoz I sonunda: Yukarıda açıklandığı gibi, Mayoz I'in sonunda homolog kromozomlar ayrılarak hücreler haploid hale gelir ve kromozom sayısı yarıya iner. Bu doğru cevaptır.
- B) Mayoz II sonunda: Mayoz II, Mayoz I sonunda zaten yarıya inmiş olan kromozom sayısını değiştirmez. Sadece kardeş kromatitleri ayırır. Bu nedenle kromozom sayısı Mayoz II sonunda değil, Mayoz I sonunda yarıya iner.
- C) Profaz I'de: Profaz I'de kromozomlar yoğunlaşır ve eşleşir, ancak kromozom sayısı hala diploiddir ($2n$). Yarıya inme henüz gerçekleşmemiştir.
- D) Metafaz I'de: Metafaz I'de homolog kromozom çiftleri ekvator düzlemine dizilir, ancak kromozom sayısı hala diploiddir ($2n$). Yarıya inme henüz gerçekleşmemiştir.
Cevap A seçeneğidir.
