Bir öğrenci laboratuvarda farklı cisimlerin kütlelerini elektronik terazi ile ölçüyor ve aşağıdaki tabloyu oluşturuyor:
| Cisim | Kütle (g) |
|---|
| Silgi | 15,2 |
| Kalem | 8,7 |
| Cetvel | 32,1 |
Buna göre öğrencinin yaptığı bu ölçümlerde temel büyüklük ve birimi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hacim - m³
B) Kütle - kg
C) Zaman - s
D) Sıcaklık - K
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle tablodaki ölçümün ne olduğunu ve temel büyüklüklerin neler olduğunu hatırlamamız gerekiyor.
- Adım 1: Tablodaki ölçümü anlama. Öğrenci, silgi, kalem ve cetvel gibi cisimlerin "Kütle" değerlerini gram (g) cinsinden ölçmüştür. Yani, yapılan ölçüm kütle ölçümüdür.
- Adım 2: Temel büyüklükleri ve birimlerini hatırlama. Fizikte yedi adet temel büyüklük vardır ve her birinin Uluslararası Birim Sistemi'ne (SI) göre belirlenmiş bir birimi bulunur. Bu temel büyüklükler ve SI birimleri şunlardır: Kütle (kilogram - kg), Uzunluk (metre - m), Zaman (saniye - s), Sıcaklık (Kelvin - K), Akım Şiddeti (Amper - A), Madde Miktarı (mol - mol) ve Işık Şiddeti (candela - cd).
- Adım 3: Ölçülen büyüklüğü temel büyüklüklerle eşleştirme. Tabloda ölçülen büyüklük "Kütle"dir. Kütle, yukarıda listelediğimiz gibi temel bir büyüklüktür. Kütlenin SI birimi ise kilogramdır (kg). Öğrenci ölçümü gram (g) cinsinden yapmış olsa da, gram da kütlenin bir birimidir ve kilogramın binde biridir ($1 \text{ kg} = 1000 \text{ g}$). Dolayısıyla, ölçülen temel büyüklük kütledir ve SI birimi kilogramdır.
- Adım 4: Seçenekleri değerlendirme. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hacim - $m^3$: Hacim, uzunluk gibi temel büyüklüklerin çarpımıyla elde edilen türetilmiş bir büyüklüktür. Bu nedenle doğru seçenek olamaz.
- B) Kütle - kg: Kütle, temel bir büyüklüktür ve SI birimi kilogramdır (kg). Öğrencinin yaptığı ölçüm de kütle ölçümüdür. Bu seçenek, hem temel büyüklüğü hem de onun SI birimini doğru vermektedir.
- C) Zaman - s: Zaman temel bir büyüklüktür ve birimi saniyedir (s). Ancak öğrenci zaman ölçümü yapmamıştır.
- D) Sıcaklık - K: Sıcaklık temel bir büyüklüktür ve birimi Kelvin'dir (K). Ancak öğrenci sıcaklık ölçümü yapmamıştır.
Bu adımları takip ettiğimizde, öğrencinin yaptığı ölçümlerdeki temel büyüklüğün kütle ve onun SI biriminin kilogram olduğunu açıkça görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
