Fizikte büyüklükler, temel ve türetilmiş olmak üzere iki ana kategoriye ayrılır. Bu ayrımı anlamak, soruyu çözmek için anahtar noktadır.
- Temel Büyüklükler: Başka hiçbir büyüklükten türetilemeyen, kendi başlarına tanımlanabilen büyüklüklerdir. Uluslararası Birim Sistemi (SI) tarafından kabul edilen yedi temel büyüklük vardır. Bunlar; Kütle, Uzunluk, Zaman, Elektrik Akımı, Sıcaklık, Madde Miktarı ve Işık Şiddeti'dir.
- Türetilmiş Büyüklükler: İki veya daha fazla temel büyüklüğün bir araya gelmesiyle (çarpılması, bölünmesi vb.) elde edilen büyüklüklerdir. Örneğin; alan, hacim, hız, kuvvet, enerji gibi.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) Elektrik akımı: SI birim sistemindeki yedi temel büyüklükten biridir. Birimi Amper'dir ($A$). Dolayısıyla temel bir büyüklüktür.
- B) Işık şiddeti: SI birim sistemindeki yedi temel büyüklükten biridir. Birimi Kandela'dır ($cd$). Dolayısıyla temel bir büyüklüktür.
- C) Kütle: SI birim sistemindeki yedi temel büyüklükten biridir. Birimi Kilogram'dır ($kg$). Dolayısıyla temel bir büyüklüktür.
- D) Hız: Hız, birim zamanda alınan yol veya yer değiştirme olarak tanımlanır. Yani, uzunluk (temel büyüklük) ve zaman (temel büyüklük) gibi iki temel büyüklüğün birbirine bölünmesiyle ($uzunluk / zaman$) elde edilir. Bu nedenle hız, türetilmiş bir büyüklüktür. Birimi metre/saniye'dir ($m/s$).
Yukarıdaki açıklamalara göre, elektrik akımı, ışık şiddeti ve kütle temel büyüklüklerdir. Hız ise temel büyüklük değildir, türetilmiş bir büyüklüktür.
Cevap D seçeneğidir.
