Fizikte büyüklükleri iki ana gruba ayırırız: temel büyüklükler ve türetilmiş büyüklükler. Soruda da belirtildiği gibi, türetilmiş büyüklükler, temel büyüklüklerin çarpımı veya oranı ile elde edilir. Şimdi bu ayrımı daha iyi anlayalım ve sorumuzu çözelim.
- Temel Büyüklükler Nelerdir?
Temel büyüklükler, başka hiçbir büyüklükten türetilemeyen, kendi başına tanımlanmış büyüklüklerdir. Uluslararası Birim Sistemi (SI) yedi temel büyüklük tanımlar:
- Uzunluk (birimi metre, m)
- Kütle (birimi kilogram, kg)
- Zaman (birimi saniye, s)
- Sıcaklık (birimi Kelvin, K)
- Madde miktarı (birimi mol, mol)
- Işık şiddeti (birimi kandela, cd)
- Elektrik akımı (birimi amper, A)
Bu yedi büyüklüğü bilmek, türetilmiş büyüklükleri anlamanın anahtarıdır. Bu listede olmayan ve temel büyüklüklerin çarpımı veya oranıyla elde edilen her büyüklük türetilmiş büyüklüktür.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Madde miktarı: Yukarıdaki temel büyüklükler listemize baktığımızda, madde miktarının (birimi mol) doğrudan temel bir büyüklük olduğunu görüyoruz. Yani başka büyüklüklerden türetilmemiştir.
- B) Işık şiddeti: Yine temel büyüklükler listemizde yer alan ışık şiddeti (birimi kandela, cd) de temel bir büyüklüktür.
- C) Elektrik akımı: Elektrik akımı (birimi amper, A) da temel büyüklükler arasında sayılır.
- D) Hacim: Hacim, temel büyüklükler listemizde yer almıyor. Peki, hacmi nasıl ifade ederiz? Hacim, bir cismin kapladığı boşluk miktarıdır ve genellikle üç uzunluğun çarpımı olarak bulunur. Örneğin, bir küpün hacmi kenar uzunluğunun küpü ($uzunluk \times uzunluk \times uzunluk$ veya $L^3$) ile hesaplanır. Uzunluk temel bir büyüklük olduğuna göre, hacim temel büyüklüklerin çarpımıyla elde edildiği için türetilmiş bir büyüklüktür.
Bu durumda, verilen seçenekler arasında türetilmiş büyüklük olan tek seçenek hacimdir.
Cevap D seçeneğidir.
