4. "Bugün 5 saat ders çalıştım, yarın da çalışacağım."
Bu cümledeki anlatım bozukluğu nasıl giderilir?
A) "çalıştım" yerine "çalışmış bulunmaktayım" yazılmalı
B) "yarın da" ifadesi "yarın da aynı şekilde" olmalı
C) Virgülden sonra "ve" bağlacı getirilmeli
D) "ders çalıştım" ifadesi "ders çalıştığım oldu" şeklinde değiştirilmeli
Bugünkü sorumuz, bir cümlede karşılaştığımız anlatım bozukluğunu nasıl gidereceğimizle ilgili. Cümlemiz şu: "Bugün 5 saat ders çalıştım, yarın da çalışacağım."
Bu cümlede ilk bakışta bir sorun yok gibi görünse de, dil bilgisi kuralları ve anlatım açıklığı açısından bir belirsizlik barındırır. "Çalışmak" fiili farklı anlamlara gelebilir (iş yapmak, spor yapmak, ders çalışmak gibi). İlk cümlede "ders çalıştım" diyerek ne tür bir çalışma olduğunu belirtmişiz. Ancak ikinci cümlede sadece "çalışacağım" dediğimizde, bu çalışmanın da "ders çalışma" olduğunu tam olarak ifade etmemiş oluyoruz. Bu durum, anlatımda bir netlik eksikliğine yol açar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) "çalıştım" yerine "çalışmış bulunmaktayım" yazılmalı Bu ifade, cümlenin anlamını ve üslubunu değiştirir, daha resmi bir hale getirir. Ancak cümlenin temelindeki anlatım bozukluğunu, yani ikinci kısımdaki "çalışma" eyleminin ne olduğunu açıklama eksikliğini gidermez. Bu nedenle doğru bir çözüm değildir.
- B) "yarın da" ifadesi "yarın da aynı şekilde" olmalı Cümleyi bu şekilde düzenlediğimizde şöyle olur: "Bugün 5 saat ders çalıştım, yarın da aynı şekilde çalışacağım." Burada "aynı şekilde" ifadesi, yarın yapılacak çalışmanın da bugünkü gibi "ders çalışma" olduğunu açıkça belirtir. Böylece, cümlenin ikinci kısmındaki eylemin ne olduğu konusundaki belirsizlik ortadan kalkar ve anlatım daha net, daha akıcı hale gelir. Bu, anlatım bozukluğunu gidermenin en etkili yoludur.
- C) Virgülden sonra "ve" bağlacı getirilmeli Cümleyi "Bugün 5 saat ders çalıştım ve yarın da çalışacağım." şeklinde düzenlemek, iki cümleyi bağlar. Ancak "çalışacağım" fiilinin ne anlama geldiği konusundaki belirsizliği gidermez. Sadece bağlaç eklemek, anlatım bozukluğunu çözmez.
- D) "ders çalıştım" ifadesi "ders çalıştığım oldu" şeklinde değiştirilmeli "Ders çalıştığım oldu" ifadesi, eylemin geçmişte ara sıra gerçekleştiğini veya bir defaya mahsus olduğunu ima eder. Bu, cümlenin orijinal anlamını değiştirir ve anlatım bozukluğunu gidermek yerine, farklı bir anlam katmış olur. Bu nedenle doğru bir çözüm değildir.
Gördüğümüz gibi, "yarın da aynı şekilde" ifadesini eklemek, cümlenin anlamını netleştirerek ve iki eylem arasındaki paralelliği sağlayarak anlatım bozukluğunu en doğru şekilde giderir.
Cevap B seçeneğidir.
