7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki"nin yazımıyla ilgili hata vardır?
A) Öyle bir an ki hiç unutamıyorum.
B) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
C) Baktımki kimse gelmeyecek.
D) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini.
"Ki"nin yazımı, Türkçede sıkça karıştırılan konulardan biridir. Ancak birkaç basit kuralı aklımızda tutarak bu hatalardan kolayca kaçınabiliriz. Gelin, seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- "Ki"nin Yazım Kuralları:
- 1. Bağlaç olan "ki": Bu "ki" her zaman ayrı yazılır. Genellikle iki cümleyi veya kelime grubunu birbirine bağlar. En kolay kontrol yöntemi, "ki"yi cümleden çıkardığımızda cümlenin anlamının bozulmaması veya çok az değişmesidir. Örneğin: "Duydum ki gelmiş." ("Duydum gelmiş." anlamlıdır.)
- 2. Ek olan "-ki" (ilgi zamiri veya sıfat yapan ek): Bu "-ki" her zaman bitişik yazılır.
- a. İlgi zamiri olan "-ki": Bir ismin yerini tutar. Örneğin: "Benimki seninkinden güzel." (Buradaki "-ki", "benim kalemim" anlamındadır.)
- b. Sıfat yapan "-ki": Bir ismin önüne gelerek onu niteler, genellikle yer veya zaman bildirir. Örneğin: "Evdeki kedi" (hangi kedi? evdeki kedi), "Yarınki toplantı" (hangi toplantı? yarınki toplantı).
- 3. Kalıplaşmış "ki"ler: Bazı bağlaçlar istisna olarak bitişik yazılır. Bunları "SOMBAHÇEM" kısaltmasıyla hatırlayabiliriz: Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki.
- Şimdi seçenekleri bu kurallar ışığında inceleyelim:
- A) Öyle bir an ki hiç unutamıyorum. Buradaki "ki" bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında "Öyle bir an hiç unutamıyorum." şeklinde anlam bozulmaz. Bağlaç olan "ki" ayrı yazıldığı için bu seçenekte yazım hatası yoktur.
- B) Evdeki hesap çarşıya uymadı. Buradaki "-ki" sıfat yapan ektir ("evde olan hesap" anlamında). Bitişik yazılması doğrudur. Bu seçenekte yazım hatası yoktur.
- C) Baktımki kimse gelmeyecek. Buradaki "ki" bağlaç görevindedir. "Baktım" ve "kimse gelmeyecek" cümlelerini birbirine bağlamıştır. Cümleden çıkarıldığında "Baktım kimse gelmeyecek." şeklinde anlam bozulmaz. Bağlaç olan "ki" ayrı yazılması gerekirken, bu cümlede bitişik yazılmıştır. Bu nedenle yazım hatası vardır. Doğru yazımı "Baktım ki kimse gelmeyecek." şeklinde olmalıdır.
- D) Duydum ki unutmuşsun gözlerimin rengini. Buradaki "ki" bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında "Duydum unutmuşsun gözlerimin rengini." şeklinde anlam bozulmaz. Bağlaç olan "ki" ayrı yazıldığı için bu seçenekte yazım hatası yoktur.
Bu açıklamalar ışığında, "ki"nin yazımıyla ilgili hatanın C seçeneğinde olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
