Dengelenmemiş kuvvetin cisimler üzerindeki etkileri Test 1

Bir hücrede osmotik dengenin bozulması durumunda;
I. Su giriş-çıkışı olmaz
II. Hücre şişer veya büzüşür
III. Homeostazi bozulur
ifadelerinden hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III

Sevgili öğrenciler, bu soru, hücrelerimizin hayatta kalması için kritik öneme sahip olan osmotik denge ve homeostazi kavramlarını anlamamızı gerektiriyor. Hadi bu kavramları adım adım inceleyelim:

• Osmotik Denge Nedir?

  Bir hücrenin içindeki ve dışındaki su ve çözünmüş madde yoğunluklarının dengede olması durumudur. Bu denge sayesinde hücre, normal hacmini ve işlevini korur. Su, yarı geçirgen zar üzerinden, yoğunluğun az olduğu yerden çok olduğu yere doğru hareket etme eğilimindedir (ozmoz).

• Osmotik Denge Bozulursa Ne Olur?

  Eğer hücrenin iç ve dış ortamı arasındaki su potansiyeli farkı artarsa, suyun net hareketi başlar ve denge bozulur.

• Şimdi ifadeleri tek tek değerlendirelim:
  • I. Su giriş-çıkışı olmaz

    Bu ifade yanlıştır. Osmotik dengenin bozulması demek, hücre zarı boyunca net bir su hareketinin olması demektir. Eğer su giriş-çıkışı olmasaydı veya net hareket sıfır olsaydı, zaten osmotik denge sağlanmış olurdu. Denge bozulduğunda, hücre ya su kaybeder ya da su alır.

  • II. Hücre şişer veya büzüşür

    Bu ifade doğrudur. Osmotik denge bozulduğunda, hücrenin dış ortamdaki su potansiyeline bağlı olarak iki durumdan biri gerçekleşir:

    • Eğer hücre dış ortamdan daha yoğunsa (hipotonik ortam), hücre içine net su girişi olur ve hücre şişer (hatta hayvan hücreleri patlayabilir, bitki hücreleri turgor basıncı kazanır).
    • Eğer hücre dış ortamdan daha az yoğunsa (hipertonik ortam), hücreden dışarıya net su çıkışı olur ve hücre büzüşür (plazmoliz).
  • III. Homeostazi bozulur

    Bu ifade doğrudur. Homeostazi, bir canlının veya hücrenin iç ortamını kararlı ve dengede tutma yeteneğidir. Hücrenin hacmi, içindeki çözünmüş madde konsantrasyonu ve su miktarı, hücrenin normal işlevlerini sürdürebilmesi için kritik homeostatik faktörlerdir. Osmotik dengenin bozulması, bu iç ortam dengesinin (su ve çözünen madde konsantrasyonu) bozulduğu anlamına gelir ve dolayısıyla homeostazi de bozulmuş olur.

Bu durumda, II ve III numaralı ifadeler doğrudur.

Cevap C seçeneğidir.