Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bağımsız sıralı cümle özelliği görülmez?
A) Kapı çaldı, ben açtım.
B) O kitap okudu, ben de dinledim.
C) Çiçekleri suladı, bahçeyi temizledi.
D) Ders çalıştığı için sınavı kazandı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bağımsız sıralı cümle özelliğinin hangi seçenekte bulunmadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "bağımsız sıralı cümle" ne demek, onu hatırlayalım:
- Bağımsız Sıralı Cümle: İki veya daha fazla cümlenin virgül (,) ya da noktalı virgül (;) ile birbirine bağlanmasıyla oluşan, her bir ögesinin (yani her bir cümlenin) kendi başına anlamlı ve bağımsız bir cümle olabildiği yapılardır. Her bir cümle kendi öznesi ve yüklemiyle tam bir yargı bildirir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kapı çaldı, ben açtım.
- "Kapı çaldı." cümlesi kendi başına anlamlı ve bağımsız bir cümledir.
- "ben açtım." cümlesi de kendi başına anlamlı ve bağımsız bir cümledir.
- İki bağımsız cümle virgülle bağlanmıştır. Bu bir bağımsız sıralı cümledir.
- B) O kitap okudu, ben de dinledim.
- "O kitap okudu." cümlesi kendi başına anlamlı ve bağımsız bir cümledir.
- "ben de dinledim." cümlesi de kendi başına anlamlı ve bağımsız bir cümledir.
- İki bağımsız cümle virgülle bağlanmıştır. Bu da bir bağımsız sıralı cümledir.
- C) Çiçekleri suladı, bahçeyi temizledi.
- "Çiçekleri suladı." cümlesi (gizli öznesi "o" ile) kendi başına anlamlı ve bağımsız bir cümledir.
- "bahçeyi temizledi." cümlesi (gizli öznesi "o" ile) de kendi başına anlamlı ve bağımsız bir cümledir.
- İki bağımsız cümle virgülle bağlanmıştır. Bu da bir bağımsız sıralı cümledir.
- D) Ders çalıştığı için sınavı kazandı.
- Bu cümleyi ikiye ayırdığımızda: "Ders çalıştığı için" ve "sınavı kazandı."
- "sınavı kazandı." kısmı temel cümledir ve kendi başına anlamlıdır.
- Ancak "Ders çalıştığı için" kısmı, tek başına bir cümle değildir. Bu kısım, temel cümlenin nedenini bildiren bir yan cümleciktir (zarf tümleci göreviyle). Tek başına bir yargı bildirmez ve bağımsız değildir.
- Bu cümle yapısı, birleşik cümle türüne girer, sıralı cümle değildir.
Bu durumda, D seçeneğindeki cümle bağımsız sıralı cümle özelliği göstermez çünkü bir yan cümlecik ve bir temel cümleden oluşmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
