Aşağıdaki ifadelerden hangisi biyotik faktörlerin özellikleri arasında yer almaz?
A) Canlı organizmalardan oluşur
B) Üreme, büyüme gibi yaşamsal faaliyetleri vardır
C) Enerji akışı ve madde döngüsüne katılırlar
D) Sıcaklık ve ışık gibi fiziksel koşulları oluştururlar
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, biyotik faktörlerin özelliklerini anlamamız ve hangisinin bu özellikler arasında yer almadığını bulmamız isteniyor. Öncelikle "biyotik faktör" ne demek, onu hatırlayalım:
- Biyotik faktörler: Bir ekosistemdeki tüm canlı unsurları (bitkiler, hayvanlar, mantarlar, bakteriler vb.) ifade eder. Yani, canlı organizmalardır.
- Abiyotik faktörler: Bir ekosistemdeki cansız fiziksel ve kimyasal unsurları (sıcaklık, ışık, su, toprak, pH, nem vb.) ifade eder.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Canlı organizmalardan oluşur: Bu ifade, biyotik faktörlerin tanımının ta kendisidir. Biyotik faktörler, adından da anlaşılacağı gibi, canlı (biyo-) organizmalardır. Dolayısıyla bu, biyotik faktörlerin bir özelliğidir.
- B) Üreme, büyüme gibi yaşamsal faaliyetleri vardır: Canlı organizmaların en temel özelliklerinden biri, üreme, büyüme, beslenme, solunum gibi yaşamsal faaliyetleri gerçekleştirmeleridir. Biyotik faktörler canlı olduğu için bu faaliyetleri gösterirler. Dolayısıyla bu da biyotik faktörlerin bir özelliğidir.
- C) Enerji akışı ve madde döngüsüne katılırlar: Bir ekosistemdeki enerji akışı (üreticilerden tüketicilere) ve madde döngüsü (karbon, azot, su döngüsü gibi) tamamen canlı organizmaların faaliyetleriyle gerçekleşir. Bitkiler enerji üretir, hayvanlar tüketir, ayrıştırıcılar maddeleri geri dönüştürür. Yani biyotik faktörler, bu döngülerin vazgeçilmez bir parçasıdır. Dolayısıyla bu da biyotik faktörlerin bir özelliğidir.
- D) Sıcaklık ve ışık gibi fiziksel koşulları oluştururlar: Sıcaklık, ışık, su, rüzgar, nem, toprak yapısı gibi unsurlar, bir ekosistemin cansız, yani abiyotik faktörleridir. Canlı organizmalar (biyotik faktörler) bu fiziksel koşullardan etkilenirler, onlara uyum sağlarlar; ancak bu koşulları "oluşturan" temel unsurlar değildirler. Örneğin, Güneş ışığı Dünya'nın fiziksel bir koşuludur, canlılar tarafından oluşturulmaz. Sıcaklık da coğrafi konum, iklim gibi abiyotik etkenlerle belirlenir. Bu nedenle, bu ifade biyotik faktörlerin bir özelliği değildir, abiyotik faktörlerin kendisidir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, A, B ve C seçenekleri biyotik faktörlerin doğru özelliklerini belirtirken, D seçeneği abiyotik faktörlerin özelliklerini tanımlamaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
