8. Aşağıdaki tabloda boş bırakılan yere hangi fiil çekimi getirilmelidir?
$$\begin{array}{|c|c|}
\hline
\text{Kip} & \text{1. Çoğul Kişi Çekimi} \\
\hline
\text{Geniş Zaman} & \text{okuruz} \\
\hline
\text{Gelecek Zaman} & \text{???} \\
\hline
\text{İstek Kipi} & \text{okuyalım} \\
\hline
\end{array}$$
A) okuyacağız
B) okurduk
C) okumuşuz
D) okuyalım
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, tabloda boş bırakılan yere gelmesi gereken fiil çekimini bulmamız isteniyor. Tabloya baktığımızda, farklı kiplerin (zaman ve dilek kipleri) 1. Çoğul Kişi (biz) çekimlerinin örneklerini görüyoruz. Bizden istenen ise Gelecek Zaman kipinin 1. Çoğul Kişi çekimidir.
- Öncelikle tabloda verilen örneklere dikkat edelim:
- Geniş Zaman için "okuruz" verilmiş. Bu, "oku-" fiil köküne "-ur" geniş zaman ekinin ve "-uz" 1. çoğul kişi ekinin gelmesiyle oluşmuştur.
- İstek Kipi için "okuyalım" verilmiş. Bu da "oku-" fiil köküne "-ya" istek kipi ekinin ve "-lım" 1. çoğul kişi ekinin gelmesiyle oluşmuştur.
- Şimdi bizden istenen Gelecek Zaman kipinin 1. Çoğul Kişi çekimini oluşturalım:
- Fiilimizin kökü "oku-" dur.
- Türkçede gelecek zaman eki "-acak / -ecek"tir. "Oku-" fiilinin kökü ünlü (u) ile bittiği için, gelecek zaman eki gelmeden önce araya kaynaştırma harfi "y" gelir. Böylece ekimiz "-yacak" şeklini alır.
- 1. çoğul kişi (biz) eki ise "-ız / -iz / -uz / -üz" şekillerinden oluşur. "-yacak" ekindeki son ünlü "a" olduğu için, büyük ünlü uyumuna göre "-ız" ekini kullanırız.
- Bu ekleri birleştirdiğimizde: "oku-" + "-yacak" + "-ız" = "okuyacağız" fiil çekimini elde ederiz.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) okuyacağız: Bu, bizim bulduğumuz gelecek zaman 1. çoğul kişi çekimidir.
- B) okurduk: Bu, geniş zamanın hikayesi (okur + -du + -k) çekimidir.
- C) okumuşuz: Bu, duyulan geçmiş zamanın 1. çoğul kişi (oku + -muş + -uz) çekimidir.
- D) okuyalım: Bu, istek kipinin 1. çoğul kişi çekimidir ve zaten tabloda örnek olarak verilmiştir.
Bu durumda, tabloya getirilmesi gereken fiil çekimi "okuyacağız"dır.
Cevap A seçeneğidir.
