Sevgili öğrenciler, bu soruda verilen dizelerdeki söz sanatlarını tek tek inceleyerek, hangisinin bu dizelerde bulunmadığını bulacağız. Haydi başlayalım!
- Dizelerimizi tekrar okuyalım:
- "Gözlerin okyanustan büyük"
- "Saçların geceden kara"
- Şimdi seçenekleri ve söz sanatlarını inceleyelim:
- A) Teşbih (Benzetme):
- Teşbih, iki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan benzetmedir.
- "Gözlerin okyanustan büyük" dizesinde, gözler "büyüklük" özelliği açısından okyanusa benzetilmiştir.
- "Saçların geceden kara" dizesinde ise saçlar "karalık" özelliği açısından geceye benzetilmiştir.
- Bu dizelerde benzetme (teşbih) sanatı açıkça vardır.
- B) Mübalağa (Abartma):
- Mübalağa, bir şeyi olduğundan çok daha büyük, küçük, güzel veya çirkin gösterme sanatıdır.
- "Gözlerin okyanustan büyük" ifadesi, gözlerin gerçekte okyanustan büyük olamayacağı için açık bir abartmadır.
- "Saçların geceden kara" ifadesi de saçların karalığını aşırı derecede vurgulayan bir abartmadır.
- Bu dizelerde abartma (mübalağa) sanatı da vardır.
- D) Tezat (Karşıtlık):
- Tezat, birbirine zıt kavramların veya durumların bir arada kullanılmasıdır. Örneğin, "ak" ve "kara", "gülmek" ve "ağlamak" gibi.
- "Gözlerin okyanustan büyük" ve "Saçların geceden kara" dizelerinde doğrudan zıt anlamlı kelimeler bulunmamaktadır. Ancak, "okyanus" genellikle enginliği, maviliği ve aydınlığı çağrıştırırken, "gece" ise karanlığı ve gizemi temsil eder. Bu iki farklı çağrışım arasında, dolaylı da olsa bir karşıtlık (tezat) olduğu düşünülebilir. Birinin aydınlık ve genişlik, diğerinin karanlık ve sınırsızlık (karanlık anlamında) vurgusu, zıtlık oluşturabilir.
- Bu nedenle, tezat sanatının da bu dizelerde bulunduğu kabul edilebilir.
- C) Tecahül-i Arif (Bilmezden Gelme):
- Tecahül-i arif, bilinen bir şeyi bilmezden gelerek, soru sorar gibi anlatma sanatıdır. Genellikle şair, cevabını bildiği bir soruyu sorarak veya bir gerçeği bilmezden gelerek anlatıma güç katar. Örneğin, "Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?" dizesinde şair, saçlarının beyazladığını bildiği halde bilmezden gelir.
- Verilen "Gözlerin okyanustan büyük / Saçların geceden kara" dizelerinde ise herhangi bir soru sorma veya bilinen bir şeyi bilmezden gelme durumu yoktur. Bu dizeler doğrudan birer betimleme ve övgü cümlesidir.
- Bu dizelerde tecahül-i arif sanatı bulunmamaktadır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, dizelerde teşbih, mübalağa ve tezat sanatlarının bulunduğu, ancak tecahül-i arif sanatının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
