Bir atlet yüksek irtifada antrenman yapmaya başladığında vücudunda aşağıdaki adaptasyonlardan hangisi görülmez?
A) Alyuvar sayısında artış
B) Hemoglobin konsantrasyonunda artış
C) Solunum hızında azalma
D) Kılcal damar yoğunluğunda artış
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, vücudumuzun yüksek irtifadaki oksijen azlığına karşı nasıl adaptasyonlar geliştirdiğini anlamamızı istiyor. Yüksek irtifada, deniz seviyesine göre atmosfer basıncı ve dolayısıyla havadaki oksijenin kısmi basıncı daha düşüktür. Bu durum, vücudumuzun dokulara yeterli oksijen ulaştırmakta zorlanmasına neden olur. Vücut bu duruma uyum sağlamak için çeşitli mekanizmalar devreye sokar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Alyuvar sayısında artış: Yüksek irtifada oksijen azlığı (hipoksi) durumunda, böbreklerimiz eritropoietin adı verilen bir hormon salgılar. Bu hormon, kemik iliğini uyararak daha fazla alyuvar (kırmızı kan hücresi) üretilmesini sağlar. Daha fazla alyuvar, daha fazla oksijen taşıma kapasitesi anlamına gelir. Bu nedenle, alyuvar sayısında artış bir adaptasyondur.
- B) Hemoglobin konsantrasyonunda artış: Alyuvarların içinde oksijen taşıyan protein hemoglobindir. Alyuvar sayısı arttığında, doğal olarak kanın birim hacmindeki hemoglobin miktarı da artar. Bu da kanın oksijen taşıma kapasitesini doğrudan artırır. Dolayısıyla, hemoglobin konsantrasyonunda artış da bir adaptasyondur.
- C) Solunum hızında azalma: Yüksek irtifada vücut, oksijen eksikliğini telafi etmek için solunum hızını ve derinliğini artırır. Amaç, akciğerlere daha fazla hava alarak daha fazla oksijenin kana geçmesini sağlamaktır. Solunum hızının azalması, vücudun oksijen alımını daha da kısıtlayacağı için yüksek irtifada görülen bir adaptasyon DEĞİLDİR; tam tersi, solunum hızı artar.
- D) Kılcal damar yoğunluğunda artış: Uzun süreli yüksek irtifa adaptasyonlarından biri de dokulardaki kılcal damar (kapiller) yoğunluğunun artmasıdır. Kılcal damarlar, oksijenin kandan dokulara geçtiği yerlerdir. Kılcal damar ağının genişlemesi, oksijenin dokulara daha verimli bir şekilde ulaşmasını sağlar. Bu da bir adaptasyondur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı gibi, yüksek irtifada vücudun oksijen eksikliğini gidermek için solunum hızını artırması beklenirken, solunum hızında azalma görülmez. Tam tersi bir durum söz konusudur.
Cevap C seçeneğidir.
