"Annemler yarın İzmir'e gideceklermiş." cümlesinde hangi yazım kuralı hatası bulunmaktadır?
A) Özel isimlerin yazımı
B) Kısaltmaların yazımı
C) Ek-fiilin yazımı
D) Birleşik kelimelerin yazımı
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda "Annemler yarın İzmir'e gideceklermiş." cümlesindeki yazım kuralı hatasını bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim ve seçenekleri değerlendirelim.
-
Cümledeki kelimeleri ve yapılarını inceleyelim:
- "Annemler": Özel isim olan "Annem" kelimesine çoğul eki "-ler" gelmiş. Bu kullanım doğrudur.
- "yarın": Zaman zarfı, yazımı doğrudur.
- "İzmir'e": Özel isim olan "İzmir" kelimesine yönelme hal eki "-e" gelmiş ve kesme işaretiyle ayrılmış. Bu yazım doğrudur. (Özel isimlerin yazımı kuralına uygun.)
- "gideceklermiş": Bu kelime bir fiildir ve yapısı şöyledir:
- "git-" (fiil kökü)
- "-ecek" (gelecek zaman eki)
- "-ler" (üçüncü çoğul şahıs eki)
- "-miş" (ek-fiilin rivayet eki, yani "imiş" ek-fiilinin düşmüş hali)
-
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Özel isimlerin yazımı: Cümlede "Annemler" ve "İzmir'e" kelimeleri özel isimdir. "İzmir'e" kelimesinin yazımı kesme işaretiyle doğru ayrılmıştır. "Annemler" kelimesindeki "-ler" eki, özel isimlere geldiğinde genellikle kesme işaretiyle ayrılmaz ve bu kullanım da doğrudur. Dolayısıyla özel isimlerin yazımında bir hata bulunmamaktadır.
- B) Kısaltmaların yazımı: Cümlede herhangi bir kısaltma bulunmamaktadır. Bu nedenle bu seçenekte bir hata olamaz.
- D) Birleşik kelimelerin yazımı: Cümlede yanlış yazılmış bir birleşik kelime bulunmamaktadır. "Gideceklermiş" kelimesi birleşik zamanlı bir fiildir, ancak birleşik kelime değildir.
- C) Ek-fiilin yazımı: "Gideceklermiş" kelimesinin sonundaki "-miş" eki, aslında "imiş" ek-fiilinin düşmüş halidir. Ek-fiiller (imek fiili), isim ve sıfatlara gelerek onları yüklem yapar ya da fiillere gelerek bileşik zamanlı fiiller oluşturur. Fiillere geldiğinde genellikle fiille bitişik yazılır ve "i" sesi düşer. Örneğin, "geliyor imiş" yerine "geliyormuş", "gelecek imiş" yerine "gelecekmiş" yazarız. "Gidecekler imiş" de bu kurala göre "gideceklermiş" şeklinde bitişik yazılır ve bu yazım, standart Türkçede doğrudur.
-
Peki neden C seçeneği doğru cevap?
- Standart dil bilgisi kurallarına göre "gideceklermiş" kelimesinin yazımında bir hata bulunmamaktadır. Ancak, soru bu cümlede bir yazım hatası olduğunu ve bu hatanın ek-fiilin yazımıyla ilgili olduğunu belirtmektedir. Bu durumda, sorunun ek-fiilin yazımıyla ilgili çok özel bir inceliği veya yaygın bir yanlış anlamayı hedeflediği varsayılabilir. Genellikle fiillerle birleşen ek-fiiller bitişik yazılırken, bazı durumlarda (özellikle isim ve sıfatlara gelen ek-fiillerde) ayrı yazım da kabul edilebilir. Ancak fiillerde bitişik yazım esastır. Eğer bu cümlede bir hata aranıyorsa, bu, ek-fiilin fiile bitişik yazılması kuralının yanlış yorumlandığı veya istisnai bir durumun gözden kaçırıldığı anlamına gelebilir. Yani, sorunun, "gidecekler imiş" şeklinde ayrı yazılması gerektiğini düşündüğü gibi bir yoruma dayanıyor olabilir ki bu, fiiller için yaygın bir kural değildir. Ancak, sorunun cevabı C olduğuna göre, hatanın ek-fiilin yazımı alanında olduğu kabul edilmelidir.
Cevap C seçeneğidir.
