Yüklü bir cisim, nötr bir iletken cisme yaklaştırıldığında iletken cismin yakın ve uzak uçlarında zıt yükler oluşur. Bu elektriklenme çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sürtünme ile elektriklenme
B) Dokunma ile elektriklenme
C) Etki ile elektriklenme
D) Işınım ile elektriklenme
Merhaba sevgili öğrenciler!
Elektriklenme, bir cismin yük dengesinin değişmesi olayıdır. Sorumuzda bahsedilen durumu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:
- 1. Nötr İletken Cisim Nedir?
- Nötr bir iletken cisim, toplamda pozitif ve negatif yük miktarlarının eşit olduğu bir cisimdir. Yani dışarıdan bakıldığında net bir elektrik yükü taşımaz. Ancak iletken olduğu için, içindeki bazı elektronlar (serbest elektronlar) kolayca hareket edebilir.
- 2. Yüklü Cisim Yaklaştırıldığında Ne Olur?
- Yüklü bir cismi (örneğin, negatif yüklü bir çubuğu) nötr bir iletken cisme yaklaştırdığımızda, yüklü cismin elektrik alanı iletkenin içindeki serbest elektronları etkiler.
- Eğer yaklaştırılan cisim negatif yüklüyse, iletkendeki serbest elektronları iter (aynı yükler birbirini iter). Bu elektronlar, yüklü cisimden en uzağa, yani iletkenin uzak ucuna doğru hareket eder.
- Bunun sonucunda, iletkenin yüklü cisme yakın olan ucu elektron kaybederek pozitif yüklenir. Uzak ucu ise elektron kazanarak negatif yüklenir.
- Eğer yaklaştırılan cisim pozitif yüklü olsaydı, iletkendeki serbest elektronları çekerdi (zıt yükler birbirini çeker). Bu durumda iletkenin yüklü cisme yakın ucu negatif, uzak ucu pozitif yüklenirdi.
- Önemli olan nokta, yüklü cismin iletken cisme dokunmaması, sadece yaklaştırılmasıdır.
- 3. Bu Durumun Adı Nedir?
- Bu olayda, yüklü cisim iletken cisme dokunmadan, sadece "etki ederek" yüklerin ayrışmasına neden olur. Bu tür elektriklenmeye Etki ile Elektriklenme denir.
- Etki ile elektriklenmede, cisimler arasında yük alışverişi olmaz, sadece yüklerin yeniden dağılımı (polarizasyon) gerçekleşir. İletken cisim hala nötr kalır, ancak yükleri ayrışmıştır.
- Diğer Seçenekler Neden Değil?
- A) Sürtünme ile elektriklenme: İki farklı maddenin birbirine sürtünmesiyle elektron alışverişi sonucu gerçekleşir (örneğin, yün kumaşla cam çubuk sürtmek). Sorumuzda sürtünme yok.
- B) Dokunma ile elektriklenme: Yüklü bir cismin nötr bir cisme dokundurulmasıyla yük alışverişi sonucu gerçekleşir. Sorumuzda "yaklaştırıldığında" ifadesi var, dokunma yok.
- D) Işınım ile elektriklenme: Genellikle fotovoltaik etki gibi ışık enerjisiyle elektronların serbest kalması veya uyarılmasıyla ilgili bir durumdur. Sorumuzdaki olayla ilgisi yoktur.
Bu adımları takip ettiğimizde, soruda açıklanan durumun tam olarak "Etki ile elektriklenme" olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
