İki iletken cisim birbirine dokundurulduğunda aralarında yük alışverişi olur ve sonunda elektriksel potansiyelleri eşitlenir. Bu elektriklenme çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sürtünme ile elektriklenme
B) Dokunma ile elektriklenme
C) Etki ile elektriklenme
D) Endüksiyon ile elektriklenme
Sevgili öğrenciler, bu soru elektriklenme çeşitlerinden hangisinin, iletken cisimlerin birbirine dokunması ve potansiyellerinin eşitlenmesiyle gerçekleştiğini anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Dokunma ile elektriklenme: Bu elektriklenme çeşidi, adından da anlaşılacağı gibi, iki veya daha fazla iletken cismin fiziksel olarak birbirine temas etmesiyle gerçekleşir. Cisimler birbirine dokunduğunda, aralarında serbestçe hareket edebilen yükler (genellikle elektronlar) alışverişi olur. Bu yük alışverişi, cisimlerin elektriksel potansiyelleri eşitlenene kadar devam eder. Potansiyeller eşitlendiğinde yük alışverişi durur ve cisimler aynı işaretli veya farklı büyüklükte yüklere sahip olabilirler. Soruda belirtilen "iki iletken cisim birbirine dokundurulduğunda aralarında yük alışverişi olur ve sonunda elektriksel potansiyelleri eşitlenir" ifadesi, tam olarak dokunma ile elektriklenmeyi tanımlamaktadır.
- Sürtünme ile elektriklenme: Bu yöntemde, iki farklı yalıtkan veya yarı iletken cisim birbirine sürtülür. Sürtünme sonucunda, bir cisimden diğerine elektron geçişi olur ve her iki cisim de zıt işaretli yüklerle yüklenir. Örneğin, cam çubuğun ipek kumaşa sürtülmesi. Bu durum, sorudaki "dokunma" ve "potansiyel eşitleme" tanımına uymaz.
- Etki ile elektriklenme (Endüksiyon ile elektriklenme): Bu elektriklenme çeşidinde, yüklü bir cisim, nötr bir iletken cisme yaklaştırılır ancak temas ettirilmez. Yüklü cismin elektrik alanı, nötr iletkenin içindeki serbest yüklerin yeniden dağılmasına neden olur. İletkenin bir tarafı yüklü cisme zıt işaretli, diğer tarafı ise aynı işaretli yükle yüklenir. Bu yöntemle kalıcı yüklenme sağlamak için genellikle topraklama veya cismin ayrılması gibi ek adımlar gerekir. Soruda açıkça "dokundurulduğunda" ifadesi geçtiği için bu seçenek de doğru değildir. "Endüksiyon ile elektriklenme" terimi de "Etki ile elektriklenme" ile aynı anlamı taşır ve aynı prensibi ifade eder.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, soruda verilen tanım doğrudan dokunma ile elektriklenmeyi işaret etmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
