Bitkilerin büyümesi iki ana şekilde gerçekleşir:
- Boyuna Büyüme (Primer Büyüme): Bitkinin boyunun uzamasını sağlar ve kök ile gövde uçlarında bulunan apikal meristemler tarafından gerçekleştirilir.
- Enine Büyüme (Sekonder Büyüme): Bitkinin gövde ve köklerinin kalınlaşmasını, yani çapının artmasını sağlar. Bu büyüme, yan meristemler (lateral meristemler) tarafından gerçekleştirilir. Ağaçlarda gördüğümüz yaş halkaları da bu enine büyüme sırasında oluşur.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Epidermis: Bu doku, bitkinin genç kısımlarının (yapraklar, genç gövdeler) en dış koruyucu tabakasıdır. Bitkinin enine büyümesinden veya yaş halkalarının oluşumundan sorumlu değildir. Görevi daha çok korumadır.
- B) Kambiyum: Bu, odunsu bitkilerde bulunan özel bir yan meristem dokusudur. Bitkinin gövde ve köklerinin enine büyümesini (kalınlaşmasını) sağlar. Kambiyum, dışa doğru ikincil floem (soymuk boruları) ve içe doğru ikincil ksilem (odun boruları) üreterek bitkinin çapının artmasına neden olur. Kambiyumun aktivitesi mevsimlere göre değişiklik gösterir; ilkbaharda daha büyük hücreli ve açık renkli ksilem üretirken, yaz sonunda daha küçük hücreli ve koyu renkli ksilem üretir. Bu mevsimsel farklılıklar, her yıl bir açık ve bir koyu halka oluşturarak "yaş halkaları" dediğimiz yapıların meydana gelmesini sağlar. Dolayısıyla, soruda bahsedilen tüm özellikleri karşılayan doku kambiyumdur.
- C) Floem (Soymuk Boruları): Bu doku, bitkide üretilen besin maddelerini (şekerleri) yapraklardan bitkinin diğer kısımlarına taşır. Kambiyum tarafından üretilen bir dokudur, ancak enine büyümenin kendisinden veya yaş halkalarının oluşumundan doğrudan sorumlu olan meristem dokusu değildir.
- D) Ksilem (Odun Boruları): Bu doku, köklerden alınan su ve mineralleri bitkinin diğer kısımlarına taşır. Aynı zamanda bitkiye destek sağlar. Floem gibi, ksilem de kambiyum tarafından üretilen bir dokudur ve yaş halkalarını oluşturan ana maddedir. Ancak yaş halkalarını oluşturan ve enine büyümeyi sağlayan meristem dokusu ksilem değil, onu üreten kambiyumdur.
Bu bilgiler ışığında, ağaç gövdesinde enine büyümeyi sağlayan ve yaş halkalarının oluşumundan sorumlu olan doku kambiyumdur.
Cevap B seçeneğidir.
